Maakt langdurig cortison slikken je botten zwakker?

Ja, langdurig cortison slikken verzwakt je botten. Bij langdurig gebruik loopt tot 50% van de patiënten een verhoogd risico op wervelfracturen. Het effect gaat twee kanten op: de cellen die nieuw bot aanmaken worden afgeremd, en de cellen die bot afbreken worden juist actiever. Dit is al tientallen jaren erkend als een van de ernstigste bijwerkingen van langdurige corticosteroïdentherapie.

Cortison verstoort ook de calciumbalans. Je darmen nemen minder calcium op uit voeding, en je nieren laten meer calcium wegspoelen via de urine. Als reactie maakt je lichaam meer bijschildklierhormoon aan, en dat hormoon versnelt de botafbraak nog verder.

Niet iedereen loopt even veel risico. Mensen die meer dan 10 gram cortison in totaal hebben geslikt, ouder zijn dan 50 jaar, of al een lage botdichtheid hadden vóór de behandeling, zijn het kwetsbaarst. Roken, te veel alcohol, weinig bewegen en een lage geslachtshormoonproductie maken het risico verder groter. Opvallend: bij cortison-gerelateerd botverlies zitten de breuken vooral in de wervelkolom en ribben, niet zo vaak in de heup, wat dit onderscheidt van andere vormen van botontkalking.

Er zijn middelen die botverlies kunnen afremmen. Bisfosfonaten zijn het best onderbouwd voor zowel preventie als behandeling. Calcitonine (neusspray) en actieve vitamine D kunnen de botdichtheid in de wervelkolom verbeteren, maar het bewijs daarvoor is minder sterk. Calcium en vitamine D als enige maatregel zijn onvoldoende. Ze werken het beste als aanvulling op andere middelen.

Een belangrijk voorbehoud: hoewel bisfosfonaten en andere middelen de botdichtheid meetbaar verbeteren, hebben studies tot nu toe niet aangetoond dat ze ook het aantal echte breuken verminderen bij mensen die langdurig cortison gebruiken. Of betere botdichtheid ook echt minder breuken geeft, is dus nog niet bewezen in dit specifieke geval.