Maakt langdurig cortison slikken je botten zwakker?
Langdurig cortison slikken verzwakt je botten aantoonbaar; als je dit langdurig gebruikt, is het verstandig om met je arts te bespreken of je in aanmerking komt voor bisfosfonaten als bescherming.
Ja, langdurig cortison slikken verzwakt je botten. Bij langdurig gebruik loopt tot 50% van de patiënten een verhoogd risico op wervelfracturen. Het effect gaat twee kanten op: de cellen die nieuw bot aanmaken worden afgeremd, en de cellen die bot afbreken worden juist actiever. Dit is al tientallen jaren erkend als een van de ernstigste bijwerkingen van langdurige corticosteroïdentherapie.
Cortison verstoort ook de calciumbalans. Je darmen nemen minder calcium op uit voeding, en je nieren laten meer calcium wegspoelen via de urine. Als reactie maakt je lichaam meer bijschildklierhormoon aan, en dat hormoon versnelt de botafbraak nog verder.
Niet iedereen loopt even veel risico. Mensen die meer dan 10 gram cortison in totaal hebben geslikt, ouder zijn dan 50 jaar, of al een lage botdichtheid hadden vóór de behandeling, zijn het kwetsbaarst. Roken, te veel alcohol, weinig bewegen en een lage geslachtshormoonproductie maken het risico verder groter. Opvallend: bij cortison-gerelateerd botverlies zitten de breuken vooral in de wervelkolom en ribben, niet zo vaak in de heup, wat dit onderscheidt van andere vormen van botontkalking.
Er zijn middelen die botverlies kunnen afremmen. Bisfosfonaten zijn het best onderbouwd voor zowel preventie als behandeling. Calcitonine (neusspray) en actieve vitamine D kunnen de botdichtheid in de wervelkolom verbeteren, maar het bewijs daarvoor is minder sterk. Calcium en vitamine D als enige maatregel zijn onvoldoende. Ze werken het beste als aanvulling op andere middelen.
Een belangrijk voorbehoud: hoewel bisfosfonaten en andere middelen de botdichtheid meetbaar verbeteren, hebben studies tot nu toe niet aangetoond dat ze ook het aantal echte breuken verminderen bij mensen die langdurig cortison gebruiken. Of betere botdichtheid ook echt minder breuken geeft, is dus nog niet bewezen in dit specifieke geval.
Alle bronnen zijn reviews; geen gerandomiseerde trials of meta-analyses in de aangeleverde set. De causaliteit van botverlies door corticosteroïden is echter op basis van meerdere onafhankelijke reviews breed erkend.
Maakt veel alcohol drinken je botten zwakker?
Chronisch overmatig drinken maakt je botten aantoonbaar zwakker en verhoogt het risico op een heupbreuk flink; voor je botten is er geen veilig niveau boven twee glazen per dag.
Maakt een vegetarisch dieet je botten zwakker?
Een vegetarisch dieet maakt je botten niet automatisch zwakker, maar als veganist heb je extra aandacht nodig voor calcium en vitamine B12. Zorg voor voldoende aanvulling van beide, dan is het verhoogde fractuurrisico grotendeels te voorkomen.
Kunnen statines (cholesterolmedicijnen) je botten beïnvloeden?
Statines laten in lab- en dieronderzoek positieve boteffecten zien, maar gerandomiseerde trials bij mensen bevestigen dat niet. Je hoeft je cholesterolmedicijn dus niet te herzien vanwege je botten, maar verwacht er ook geen bescherming van.
Beschadigen veel koolzuurhoudende dranken je botten?
Regelmatig veel suikerhoudende koolzuurhoudende dranken drinken hangt samen met een lagere botdichtheid, vooral bij vrouwen en tijdens de puberteit. Matig gebruik lijkt minder schadelijk, maar vervang frisdrank bij voorkeur door dranken die de botopbouw ondersteunen.
Heb je echt calciumsupplementen nodig voor sterke botten?
Of je calciumsupplementen nodig hebt hangt sterk af van je leeftijd en situatie: voor jonge, gezonde vrouwen is er geen bewijs voor nut, terwijl 50-plussers baat kunnen hebben bij calcium plus vitamine D, mits je het verhoogde risico op nierstenen meeneemt in de afweging.
Wat gebeurt er met je botten als je langdurig op bed ligt?
Langdurig platliggen leidt aantoonbaar tot flink botverlies, vooral in de heup, wervelkolom en hielbeen. Herstel duurt veel langer dan de periode van bedrust zelf, dus zo snel mogelijk weer bewegen is het beste wat je kunt doen.