Kunnen probiotica je gezondheid op latere leeftijd verbeteren?
Probiotica kunnen bij ouderen specifieke voordelen hebben, zoals betere immuunrespons en minder constipatie, maar voor welke stam, dosering en persoon dit geldt, is nog niet precies bekend. Bespreek het met je arts als je chronische klachten hebt die erbij passen.
Naarmate je ouder wordt, verandert de samenstelling van je darmbacteriën: de diversiteit neemt af, en bacteriën die schadelijke afbraakproducten maken nemen de overhand op bacteriën die vezels omzetten in gezonde stoffen. Dit patroon hangt samen met een sluimerende, chronische laaggradige ontsteking in het lichaam, die op zijn beurt bijdraagt aan aandoeningen zoals spierverlies, kanker en hersenproblemen. Meerdere reviews bevestigen dit verband, al is het nog niet volledig duidelijk wat precies oorzaak en wat gevolg is.
Probiotica lijken de immuunrespons bij ouderen te verbeteren. Reviews melden onder meer een versterkend effect op de reactie op griepvaccinatie. Toch is de vertaling naar de praktijk lastig: welke bacteriestammen voor wie het beste werken, en hoelang je ze moet slikken, is nog niet goed vastgesteld. Voor constipatie, een veelvoorkomend probleem op hogere leeftijd, zijn de aanwijzingen iets concreter: zowel probiotica als prebiotica lijken de darmbeweging te verbeteren, vermoedelijk via hormonen en korte-keten vetzuren.
Een systematische review van acht gerandomiseerde studies vond dat probiotica, prebiotica of een combinatie ervan het calciumgehalte in het bloed verhoogden met gemiddeld 0,52 mg/dl. Op de botdichtheid zelf werd geen effect gezien, en ook andere botmarkers veranderden niet. Of die hogere calciumspiegel op de lange termijn iets betekent voor botbreuken, is onbekend.
Eén kleine dubbelblinde studie bij 63 gezonde mensen van 65 jaar en ouder liet zien dat twaalf weken probiotica de mentale flexibiliteit verbeterden en stress verminderden ten opzichte van placebo. Ook steeg een eiwit dat betrokken is bij leren en geheugenvorming significant in de probioticagroep. Dit zijn voorlopige bevindingen uit één studie, die in grotere groepen bevestigd moeten worden.
Over directe effecten op levensduur bestaat geen enkel menselijk bewijs. De redenering dat probiotica via ontstekingsremming het leven zouden verlengen is puur theoretisch. En voor spiermassa geldt: dieronderzoek is hoopgevend, maar bij mensen zijn er nog nauwelijks aanwijzingen dat probiotica spierverlies op latere leeftijd afremmen.
Gebaseerd op meerdere reviews, één systematische review (8 RCT's, 564 deelnemers) en één multicenter RCT (n=63). Geen grote RCT's beschikbaar voor de meeste uitkomsten. Directe causaliteit is voor veel effecten nog onzeker.