Het beschikbare bewijs wijst consistent in de richting dat probiotica, met name specifieke stammen als Saccharomyces boulardii, meer aantoonbare effecten hebben dan prebiotica alleen, al zijn die effecten niet altijd klinisch groot genoeg om supplementatie breed aan te raden. Prebiotica presteren op zichzelf bij de meest onderzochte toepassingen niet beter dan placebo of standaardbehandeling. Dit is gebaseerd op meerdere gerandomiseerde studies en meta-analyses, maar de effectgroottes zijn bescheiden en context-afhankelijk.
Prebiotica en probiotica zijn verwant maar doen niet hetzelfde. Probiotica zijn levende micro-organismen; prebiotica zijn de vezels die deze bacteriën voeden. De vraag is of prebiotica even veel opleveren als probiotica. Op basis van meerdere studies is het antwoord grotendeels nee: voor de meest onderzochte toepassingen presteren prebiotica op zichzelf slechter dan probiotica.
Bij acute diarree bij kinderen is het verschil het duidelijkst. Probiotica, vooral de gist Saccharomyces boulardii (eventueel gecombineerd met zink), verkorten de duur van diarree met 17 tot 40 uur. De combinatie van Saccharomyces boulardii met zink gaf de beste resultaten, met name in landen met lagere inkomens. Prebiotica alleen lieten in hetzelfde onderzoek geen aantoonbaar voordeel zien ten opzichte van een standaardbehandeling of placebo. Synbiotica, waarbij probiotica en prebiotica worden gecombineerd, werken wél.
Bij mensen met diabetes type 2 geldt een vergelijkbaar beeld, maar dan nog genuanceerder. Een grote netwerk-meta-analyse van 68 gerandomiseerde studies liet zien dat prebiotica de bloedsuikerwaarden (HbA1c en nuchtere glucose) niet aantoonbaar verbeterden. Probiotica deden dat wel, maar het gemeten effect, een gemiddelde daling van HbA1c met 0,25 procentpunt, is statistisch meetbaar maar klinisch onbelangrijk. De onderzoekers raden supplementatie voor bloedsuikerregulatie dan ook niet aan.
Bij sporters is er redelijk bewijs dat bepaalde probioticastammen het aantal, de ernst en de duur van bovenste luchtweginfecties kunnen verminderen. Ook lijken specifieke stammen de darmbarrière te ondersteunen, die bij intensieve inspanning kwetsbaarder wordt. Naar prebiotica bij sporters is in de beschikbare studies niet gekeken, dus hier is een vergelijking simpelweg niet te maken.
In twee andere situaties, orgaantransplantatie en de preventie van darmkanker bij hoogrisicogroepen, is het bewijs te beperkt of van te lage kwaliteit om uitspraken te doen. Een Cochrane-review bij nier- en levertransplantatiepatiënten vond geen duidelijk verschil tussen synbiotica en prebiotica alleen, maar de studies waren klein en de kwaliteit was zeer laag. Over darmkankerpreventiie bevatten de beschikbare onderzoeksgegevens onvoldoende resultaten voor een betrouwbare conclusie.
Gebaseerd op twee netwerk-meta-analyses en gerandomiseerde studies (PMID 30517196, 38134725, 31864419, 36126902, 38551082). Totaal aantal deelnemers moeilijk precies op te tellen door gebruik van netwerkmeta-analyses; conservatief geschat ruim 5.000 over alle studies heen.