Kun je metformine nemen zonder diabetes?

Metformine wordt soms gebruikt bij mensen zonder diabetes, met name bij overgewicht of obesitas. In een poliklinisch onderzoek onder ruim 150 niet-diabetische mensen met overgewicht verloren de metforminegebruikers gemiddeld 5,8 kg in zes maanden, terwijl de controlegroep gemiddeld 0,8 kg aankwam. Mensen met ernstige insulineresistentie profiteerden het meest. Dat klinkt indrukwekkend, maar het was geen gecontroleerde gerandomiseerde studie, dus er kunnen andere verklaringen zijn voor het verschil.

Bij mensen met bepaalde kankers wordt metformine ook onderzocht. Bij baarmoederkanker zijn er aanwijzingen uit cel- en patiëntgegevens dat het een specifiek tumorgroei-eiwit afremt, maar klinische bewijs van voordeel ontbreekt. Bij longkanker suggereren observationele studies betere uitkomsten bij diabetespatiënten die metformine gebruiken in combinatie met chemo- of bestraling. Of dat ook geldt voor niet-diabetici was in de beschikbare studies nog onduidelijk. Overschat de status van dit onderzoek dus niet: het zijn voorlopige signalen, geen bewezen klinisch voordeel voor niet-diabetici.

Er is ook een veiligheidssignaal waar je van moet weten. Dieronderzoek en celstudies laten zien dat metformine bij therapeutische doses de elektrische activiteit van het gezonde hart direct beïnvloedt. Het remt kaliumkanalen die nodig zijn voor een normale hartslag, waardoor het risico op een gevaarlijk hartritme kan toenemen. Dit is nog niet vastgesteld bij gezonde mensen, maar het is een serieus signaal dat aandacht verdient, zeker bij mensen zonder diabetes die metformine gebruiken zonder duidelijke medische noodzaak.

Kortom: er zijn beperkte aanwijzingen voor gewichtsverlies bij mensen met overgewicht, maar de bewijsbasis is dun en niet afkomstig uit gerandomiseerde trials. De potentiële hartrisico's zijn nog onzeker maar niet te negeren. Metformine zonder diabetes innemen is iets wat je alleen in overleg met je arts zou moeten doen, niet op eigen initiatief.