Helpt metformine bij afvallen?

Metformine helpt bij afvallen, maar het effect is bescheiden en hangt sterk af van je uitgangssituatie. In een observationele studie met 154 mensen met overgewicht of obesitas verloren deelnemers die metformine kregen gemiddeld 5,8 kg in zes maanden, terwijl de onbehandelde groep gemiddeld 0,8 kg aankwam. Mensen met ernstige insulineresistentie profiteerden het meest.

Het grote Diabetes Prevention Program, met ruim 3200 deelnemers, bevestigt dat metformine gewichtsverlies geeft, maar laat ook zien dat een intensief leefstijlprogramma (gericht op 7% gewichtsverlies) aanmerkelijk effectiever is. Metformine is dus geen vervanging voor bewegen en gezond eten. Wat wel opvalt: na tien jaar follow-up bleek het gewichtsverlies in de metforminegroep stabieler dan bij de leefstijlgroep, die aanvankelijk meer verloor maar daarna een deel terugkreeg.

Hoe metformine gewicht beïnvloedt is redelijk goed onderzocht. Het middel verhoogt in het bloed een hormoon dat de eetlust remt via de hersenstam. Meer dan 60% van het gewichtseffect zou via dit mechanisme verlopen, zo bleek zowel uit dieronderzoek als twee kleinere klinische studies bij mensen. Andere mogelijke wegen, zoals beïnvloeding van darmbacteriën of eetlustcentra in de hersenen, zijn nog niet goed bewezen en blijven voorlopig hypothesen.

Metformine is niet voor iedereen even geschikt of even effectief. Mensen met insulineresistentie lijken meer baat te hebben. Bij vrouwen met PCOS (een hormonale aandoening met onregelmatige cyclus en verhoogde mannelijke hormonen) wordt metformine soms gecombineerd met andere middelen voor gewichtsbeheersing, maar de resultaten daarvan zijn wisselend. Metformine is geen regulier afslankmiddel en mag in Nederland alleen op recept, dus bespreek het met je arts als je denkt er baat bij te hebben.