Kun je met een bloedtest zien hoe oud je organen zijn?
Een bloedtest kan de biologische leeftijd van afzonderlijke organen schatten, en versnelde veroudering hangt duidelijk samen met meer ziekte en een hoger sterfterisico. De technologie is veelbelovend maar nog niet beschikbaar als gewone klinische test.
Eiwitten die specifieke organen afgeven aan het bloed verraden hoe verouderd die organen zijn. Met behulp van machine learning kunnen onderzoekers uit een bloedmonster de biologische leeftijd van 11 grote organen afzonderlijk schatten. Dat werkte herhaaldelijk in vijf onafhankelijke groepen met in totaal ruim 5.600 deelnemers.
De resultaten zijn opvallend. Mensen met één sterk versneld verouderd orgaan hadden een 20 tot 50 procent hoger sterfterisico dan mensen waarvan de organen in lijn waren met hun kalenderleeftijd. Bij een versneld verouderd hart liep het risico op hartfalen zelfs 250 procent op. En versnelde veroudering van hersenen en bloedvaten bleek even goed als de beste bestaande bloedtest de kans op de ziekte van Alzheimer te voorspellen. Ongeveer een op de vijf mensen bleek één sterk verouderd orgaan te hebben; bij zo'n 1,7 procent waren er meerdere tegelijk.
Een andere aanpak meten van DNA-methylatiepatronen, ofwel chemische veranderingen in het DNA die de activiteit van genen regelen, geeft een vergelijkbare biologische leeftijdsschatting. Dit idee is getoetst op monsters uit meer dan vijftig soorten gezond weefsel. Meerdere studies laten zien dat mensen die biologisch sneller verouderen dan hun kalenderleeftijd suggereert, vaker ziek worden en eerder sterven, ook als ze nog jong zijn en nog geen klachten hebben. Een speciaal ontwikkelde test voor het tempo van veroudering bleek daarin extra betrouwbaar.
Al bij twintigers en dertigers zijn er meetbare verschillen in hoe snel orgaansystemen achteruitgaan. Jongvolwassenen die biologisch sneller verouderden, deden het cognitief en lichamelijk slechter en zagen er ook ouder uit dan leeftijdsgenoten. Dat maakt deze meting ook interessant buiten de traditionele ouderdomsgeneeskunde.
Een kanttekening bij de plasma-eiwitstudie: belangrijke onderzoekers zijn mede-oprichter van en aandeelhouder in bedrijven die deze technologie commercieel willen toepassen, en er is een patent aangevraagd. Dat is relevant bij het lezen van die specifieke studie.
Het belangrijkste bewijs komt uit één grote studie (ruim 5.600 deelnemers in vijf groepen) naar orgaanspecifieke eiwitten in bloed, aangevuld met een reeks beoordelende studies en een aparte studie bij jongvolwassenen. De onderzoekers achter de eiwitstudie hebben commerciële belangen bij de technologie, wat bij die specifieke resultaten meetelt. Het verband tussen een hogere biologische leeftijd en meer ziekte en sterfte komt uit meerdere onafhankelijke onderzoeksgroepen terug, maar geen enkele studie bewijst dat de versnelde veroudering zelf de oorzaak is: het kan ook zo zijn dat zieke organen simpelweg verouderd lijken te meten.
Kun je je biologische leeftijd zien aan je bloeddruk?
Een stijgende bovendruk en groter wordend verschil tussen boven- en onderdruk zijn herkenbare tekenen van vasculaire veroudering, maar voor een echt betrouwbaar beeld van je biologische vaatleeftijd zijn aanvullende metingen nodig die de huisarts niet standaard doet.
Welke bloedwaarden zeggen iets over hoe snel je biologisch veroudert?
Bloedwaarden zoals eiwitprofielen, DNA-methylatiepatronen, telomeerlengte en gewone ontstekingsmarkers geven elk op hun eigen manier een indicatie van hoe snel je biologisch veroudert. De gespecialiseerde tests zijn nog geen standaard huisartsenzorg, maar je gangbare bloedonderzoek bevat al bruikbare aanwijzingen.
Kun je aan iemands gezicht zien hoe oud die biologisch is?
Je gezicht geeft wel degelijk biologische signalen af, maar is te beperkt en te variabel om je biologische leeftijd goed te meten. Neem gezichtsveroudering serieus als mogelijke aanwijzing, maar vertrouw er niet op als maatstaf voor je gezondheid.
Hoe kan ik mijn biologische leeftijd meten?
DNA-klokken, en GrimAge in het bijzonder, geven het meest betrouwbare beeld van je biologische leeftijd. Deze meetmethoden worden vooralsnog vooral in onderzoek gebruikt.
Hoe betrouwbaar is een eiwittest om je biologische leeftijd te meten?
Een eiwittest is een veelbelovende en inmiddels redelijk goed onderbouwde manier om biologische veroudering te meten, vooral als voorspeller van ziekte en sterfte, maar de vertaling naar persoonlijk gebruik is nog volop in ontwikkeling.
Meet de PhenoAge-test je biologische leeftijd met gewone bloedwaarden?
Gewone bloedwaarden kunnen via PhenoAge een schatting geven van je biologische leeftijd, en die schatting voorspelt gezondheidsrisico's meetbaar beter dan kalenderleeftijd alleen. De score is geen definitieve maatstaf, maar geeft wel zinvolle informatie over hoe snel je lichaam veroudert.