Kan een epigenetische leeftijdstest je echt vertellen hoe oud je lichaam is?
Een epigenetische leeftijdstest geeft een serieuze indicatie van biologische veroudering, maar is nog geen definitief oordeel over je gezondheid. Gebruik de uitkomst als startpunt voor een gesprek met je arts, niet als vaststaand vonnis.
Horvaths epigenetische klok werd gevalideerd op meer dan 8.000 weefselmonsters uit 51 verschillende gezonde weefsels en celtypen. Daarna kwamen er nieuwere klokken bij, zoals PhenoAge en GrimAge. PhenoAge scoort beter dan eerdere versies bij het voorspellen van sterfte, kanker, geheugenziekte en fysiek functioneren. Kankerweefsel vertoonde gemiddeld 36 jaar meer epigenetische veroudering dan gezond weefsel bij dezelfde persoon, wat laat zien hoe groot de uitslag kan zijn.
Mensen wier epigenetische leeftijd hoger uitvalt dan hun kalenderleeftijd, hebben een verhoogd risico op sterfte, hart- en vaatziekten, kanker en diabetes. Dat verband is consistent gevonden over meerdere kloktypen, al verschilt de grootte van het effect per klok. Hoe groot je risico precies is, hangt dus af van welke klok je gebruikt en hoe die gemeten is. Factoren als een hoog lichaamsgewicht, een HIV-infectie en het mannelijk geslacht hangen samen met een versnelde biologische leeftijd op ten minste één van de klokken.
Toch zijn er serieuze beperkingen. De klokken zijn nog niet goed gevalideerd in grootschalige studies die mensen lange tijd volgen. Er zijn ook technische uitdagingen: zo kunnen gemengde celtypen in een bloedmonster de uitkomst beïnvloeden, wat de interpretatie lastig maakt. Oorzakelijke verbanden zijn bovendien nog niet aangetoond, de gevonden verbanden zijn associaties. Je kunt dus niet zomaar zeggen dat je epigenetische leeftijd verlagen je langer laat leven.
Leefstijl, voeding, genetica en ziekte beïnvloeden de meting. Dat betekent dat de test gevoelig is voor wat er in je leven speelt, wat zowel een voordeel als een nadeel is. Een voordeel omdat interventies in principe zichtbaar worden; een nadeel omdat dagelijkse schommelingen de uitkomst kunnen kleuren zonder dat er echt iets verandert aan je gezondheid. Als evaluatiemiddel voor anti-verouderingsbehandelingen worden deze klokken steeds vaker ingezet, maar de methoden daarvoor zijn nog volop in ontwikkeling.
Claims zijn gebaseerd op zeven bronnen, waaronder een systematische review van 156 publicaties en meerdere validatiestudies. Alle verbanden zijn associatief; geen RCT-bewijs voor causaliteit beschikbaar.