Hoe betrouwbaar is een speekseltest voor biologische leeftijd?
Een speekseltest voor biologische leeftijd via DNA-methylering geeft een redelijke schatting met een foutmarge van circa 4 à 5 jaar, maar is iets minder nauwkeurig dan een bloedtest en gevoelig voor monsterverontreiniging. Wil je weten hoe snel je biologisch veroudert, dan geeft een bloedgebaseerde meting vooralsnog een betrouwbaardere uitkomst.
Een gevalideerde test voor biologische leeftijd via DNA-methylering in wanguitstrijkjes haalt een gemiddelde foutmarge van circa 4,4 jaar. Ter vergelijking: dezelfde test op bloed zit op circa 4,0 jaar. Dat verschil is klein, maar niet nul. Resultaten waren reproduceerbaar over meerdere laboratoria, al moet elk lab het protocol eerst zelf valideren voordat het de uitslag mag vertrouwen.
Een praktisch probleem dat weinig aandacht krijgt bij commerciële speekseltests is bloedcontaminatie. Bloed bevat van de meeste stoffen veel hogere concentraties dan speeksel, waardoor zelfs een kleine bloedinsluipsel de meting flink kan vertekenen. Er is nog geen betrouwbare methode om dit altijd goed te detecteren. Dit betekent dat de kwaliteit van het monster een grote invloed heeft op de uitslag.
Buiten leeftijdsbepaling via DNA-methylering is de situatie voor speekseltests een stuk minder rooskleurig. Speeksel bevat doorgaans weinig signaalmoleculen vergeleken met bloed. In onderzoek naar endometriose-diagnostiek bijvoorbeeld werden in speeksel slechts 3 bruikbare signaalmoleculen gevonden, tegenover 13 in bloed. Ook voor neurodegeneratieve aandoeningen als Alzheimer en Parkinson is speeksel tot nu toe veel minder goed onderbouwd dan bloed of hersenvocht.
Eén studie bij 230 mensen vond dat een bepaald eiwit in speeksel verhoogd is bij Alzheimerpatiënten en samenhangt met cognitieve achteruitgang. Dat is een eerste, interessante aanwijzing, maar het gaat om één marker in één studie. Of dit iets zegt over biologische veroudering, is niet aangetoond. Andere speekselbiomarkers voor hersenziekten zijn nog niet gevalideerd voor diagnostisch gebruik.
Bewijs is gebaseerd op één forensische validatiestudie (VISAGE, meerdere labs), één review over biomarkerkwaliteit in speeksel, één kleine pilotstudie microRNAs (n=20), één studie naar speeksel-IL-34 bij Alzheimer (n=230), en twee reviews over neurodegeneratieve ziekten. Geen grote RCT's of meta-analyses beschikbaar voor dit onderwerp.