Welke bloedwaarden zeggen iets over hoe snel je biologisch veroudert?

Bloedeiwitten geven op dit moment het meest gedetailleerde beeld van hoe snel je biologisch veroudert. Uit een analyse van ruim 51.000 mensen bleken 227 van bijna 3.000 gemeten eiwitten duidelijk samen te hangen met veroudering. Vijf van die eiwitten lijken een werkelijk oorzakelijk rol te spelen, waaronder eiwitten die betrokken zijn bij ontstekingsprocessen en groeiregulatie. Opvallend: de grootste veranderingen in je eiwitprofiel vinden plaats rond de leeftijden 41, 60 en 67 jaar.

Een tweede manier om verouderingstempo in bloed te meten is via DNA-methylatie, chemische markeringen op het erfelijk materiaal die veranderen naarmate je ouder wordt. De DunedinPACE-test, gebaseerd op zo'n patroon, voorspelt ziekte, invaliditeit en overlijden beter dan oudere versies van dit soort tests. Mensen die als kind veel tegenslag meemaakten, lieten meetbaar sneller verouderen zien. Dit soort test is vooralsnog vooral een onderzoeksinstrument en niet standaard beschikbaar bij de huisarts.

Routinematige bloedwaarden zijn ook bruikbaar, al zijn ze minder precies. Vier samengestelde scores die zijn berekend uit zo'n twaalf gangbare bloedparameters (waaronder ontstekingswaarden en bloedvetten) bleken gevoelig voor leefstijl, met name voeding. Een hogere ontstekingswaarde in het bloed en een ongunstiger vetprofiel hingen samen met versneld biologisch ouder worden. In een Chinese cohortstudie voorspelde een verhoogde biologische leeftijd op basis van dit soort bloedwaarden een 20% hoger sterftericiso per extra jaar biologische veroudering.

Telomeerlengte, de lengte van de beschermende dopjes op je chromosomen, is een bekende verouderingsmarker in bloed. Kortere telomeren wijzen op meer biologische veroudering. Het effect is bij mensen duidelijk aangetoond, maar de maat is minder precies dan eiwitprofielen of epigenetische klokken en is niet in absolute termen gekwantificeerd in de beschikbare studies.

Langdurige obesitas al vanaf de kindertijd zet zichtbare sporen in het bloed: bij jonge volwassenen van gemiddeld 29 jaar die al lang obees waren, was de ontstekingsmarker hs-CRP twee tot tweeënhalf keer hoger dan bij mensen met een gezond gewicht. Dat zijn grote effecten voor zo'n jonge leeftijdsgroep, en de onderzoekers koppelen dit aan versneld biologisch verouderen op vroege leeftijd.