Kun je aan iemands gezicht zien hoe oud die biologisch is?

Gezichtsveroudering vertelt inderdaad iets over biologische leeftijd, maar het is slechts één stukje van een groter plaatje. Mensen van 60 jaar en ouder die vonden dat ze er ouder uitzagen dan leeftijdsgenoten, hadden in een grote Britse studie met ruim 195.000 deelnemers 61% meer kans op dementie in de jaren daarna. Dat verband bleef overeind ook na correctie voor bekende risicofactoren zoals een genetische aanleg voor Alzheimer. Het gaat hier wel om een samenhang, niet om een bewezen oorzakelijk verband.

Specifieke rimpels, zoals kraaienpootjes, werden in een kleinere Chinese studie van 612 mensen in verband gebracht met cognitieve achteruitgang. Het kwart met de meeste kraaienpootjes had meer dan twee keer zo vaak een cognitieve stoornis als het kwart met de minste. Maar die studie mat alles op één moment en had een kleine deelnemersgroep, dus hier is voorzichtigheid op zijn plaats.

Het gezicht is daarmee geen betrouwbare thermometer voor je totale biologische leeftijd. Grootschalig orgaanonderzoek laat zien dat verschillende organen en systemen elk hun eigen verouderingstempo hebben. Gezichtskenmerken zijn daarin één signaal naast bloedwaarden, immuunfunctie, darmflora en meer. Chronologische leeftijd alleen is al een slechte maatstaf voor biologische veroudering, en één gezichtskenmerk is dat al helemaal.

De ogen zijn misschien de meest informatieve plek in het gezicht. Grauwe staar en maculadegeneratie (aantasting van het centrale zichtveld) zijn directe uitingen van veroudering in het oog. Interessant is dat deze oogziekten biologische mechanismen delen met Alzheimer, Parkinson en hart- en vaatziekten. Daarmee biedt het oog een soort venster op hoe het lichaam als geheel veroudert.

Genetisch onderzoek suggereert verder dat gezichtsveroudering deels biologisch en erfelijk bepaald is, via genen in immuuncellen die ook andere verouderingstrekken beïnvloeden. Maar wat dit concreet betekent voor bijvoorbeeld een bloedtest of leefstijladvies, is nog niet duidelijk. De mondgezondheid, zoals tandemail, tandvlees en speekselklieren, geeft ook leeftijdssignalen, maar is als maatstaf onvolledig: roken versnelt het sterk, ernstige tandvleesziekte is een ziekte en geen gewone veroudering.