Kan zink bijdragen aan sterkere botten?
Zink speelt vermoedelijk een echte rol bij botgezondheid, maar of suppletie bij mensen zonder tekort iets oplevert, is nog niet aangetoond. Als je plantaardig eet of al botproblemen hebt, is je zinkstatus de moeite waard om met je arts te bespreken.
Hogere zinkspiegels in het bloed hangen samen met een hogere botdichtheid. Twee grote onderzoeken op basis van Amerikaanse bevolkingsdata laten dit verband zien bij volwassenen. Boven een bepaalde drempelwaarde in het bloed is de samenhang het duidelijkst: mensen met de hoogste zinkwaarden hadden significant meer botmassa dan mensen met de laagste. Dit zijn verbanden, geen bewezen oorzaak-gevolg.
Een zinkinname van minder dan 3 mg per dag wordt in observationeel onderzoek gekoppeld aan een hoger risico op botverlies, osteoporose en botbreuken. Meer dan een op de vijf mensen lijkt structureel te weinig zink binnen te krijgen. Biologisch gezien is er een aannemelijk mechanisme: zink remt vermoedelijk botafbrekende cellen en ondersteunt de aanmaak van nieuw botweefsel, al zijn de resultaten daarvoor niet helemaal eenduidig.
Zinksuppletie van 40 tot 50 mg per dag lijkt de botdichtheid te kunnen handhaven en botgenezing na breuken te versnellen, vooral bij mensen met een al lage zinkinname. Dit komt uit slechts vijf suppletieonderzoeken binnen één narratieve review, dus echte zekerheid is er nog niet. Meer overtuigend is een klein ziekenhuisonderzoek bij vrouwen die al een osteoporosebehandeling kregen: bij vrouwen met een te laag zinkgehalte hielp die behandeling nauwelijks, maar als ze ook zinkmedicatie erbij kregen, steeg hun botdichtheid alsnog naar een normaal niveau. In de groep zonder zinkaanvulling had bijna 30% botbreuken; bij de groep die wel zink kreeg, traden geen breuken op. Het gaat hier om 145 vrouwen in één retrospectief onderzoek, dus dit resultaat vraagt om bevestiging.
Een aandachtspunt voor mensen die plantaardig eten: veganisten en vegetariërs hebben gemiddeld een lagere zinkinname en lagere zinkwaarden in het bloed dan vleeseters. Dat komt deels doordat plantaardig zink moeilijker wordt opgenomen. Veganisten hebben bovendien gemiddeld de laagste botdichtheid van alle dieetgroepen, al spelen daar meerdere tekorten tegelijk een rol, zoals ook minder calcium, vitamine B12 en jodium.
Gebaseerd op twee grote dwarsdoorsnedeonderzoeken (NHANES), één narratieve review van 16 studies, één systematische review van 141 studies, één retrospectief ziekenhuisonderzoek (n=145) en één mechanistische systematische review. Geen grote gerandomiseerde suppletietrials beschikbaar.