Kan ik door slecht slapen eerder diabetes krijgen?

Mensen die structureel te weinig slapen hebben 37% meer kans op type 2 diabetes dan mensen met een normale slaapduur. Dat blijkt uit prospectieve cohortstudies met meer dan 5 miljoen deelnemers. Wie geregeld nachtdiensten draait, loopt ook een verhoogd risico van ruwweg 9 tot 40 procent vergeleken met mensen met een normaal dag-nachtritme.

Het lichaam legt die verbinding op meerdere manieren. Slaapbeperking maakt de cellen minder gevoelig voor insuline en verstoort de aanmaak van insuline in de alvleesklier. Tegelijk verschuiven de hongerhormonen ongunstig: het hongerhormoon ghreline stijgt, terwijl het verzadigingshormoon leptine daalt. Je gaat meer eten dan je nodig hebt, je komt aan, en overgewicht vergroot op zijn beurt het diabetesrisico verder.

Daarboven verhoogt chronisch slaaptekort laaggradige ontsteking in het lichaam. Die achtergrondontsteking draagt bij aan het ontstaan van type 2 diabetes, maar ook aan aderverkalking en andere aandoeningen. Er zijn dus meerdere biologische wegen die tegelijk in de verkeerde richting wijzen bij slecht of te kort slapen.

Slaapapneu verdient een aparte vermelding. Deze slaapstoornis, waarbij je 's nachts herhaaldelijk even stopt met ademen, hangt sterk samen met overgewicht en diabetes. De drie versterken elkaar. Behandeling van slaapapneu helpt zeker bij de klachten, maar of het ook het diabetesrisico op de lange termijn drukt, is nog niet goed onderzocht.

De boodschap is daarmee behoorlijk concreet: het gaat niet alleen om hoeveel uur je slaapt, maar ook om de regelmaat van je slaaptijden. Structureel korter dan zeven uur per nacht slapen lijkt een reëel, meetbaar risico te geven. Hoe meer van die extra risicofactoren bij je samenkomen (te kort slapen, onregelmatig, slaapapneu, overgewicht), hoe groter de optelsom.