Verkort slecht slapen echt je leven?

Mensen die structureel minder dan zeven uur per nacht slapen, hebben een 12% hogere kans op vroegtijdig overlijden. Dat volgt uit een meta-analyse van bijna 1,4 miljoen deelnemers. Voor elk uur minder slaap onder de zeven uur loopt die kans met circa 6% op. Dit zijn grote, goed opgezette prospectieve studies, maar het gaat om een statistische samenhang, geen bewezen oorzakelijk verband.

Zeven tot acht uur per nacht is consistent de zone met de laagste sterfte- en ziektekans. Interessant genoeg scoort te veel slapen nog slechter dan te weinig: meer dan acht uur per nacht hangt samen met een 30% hogere sterftekans. Dat klinkt alarmerend, maar lang slapen is waarschijnlijk een signaal van een onderliggende aandoening, niet de oorzaak van eerder overlijden.

Niet alleen de duur telt, ook de kwaliteit. Wie structureel slecht slaapt en ook weinig beweegt, heeft 57% meer kans op overlijden, 67% meer kans op hart- en vaatsterfte en zelfs 91% meer kans op overlijden aan longkanker vergeleken met mensen die goed slapen en actief zijn. Dat volgt uit een grote Britse studie met ruim 380.000 deelnemers en meer dan tien jaar follow-up. Bewegen lijkt de schade van slecht slapen deels te dempen: bij mensen die veel bewegen is slechte slaap minder sterk verbonden met een verhoogd sterfterisico.

Slecht slapen hangt ook samen met een breed scala aan andere aandoeningen: hoge bloeddruk, hartziekten, beroerte, diabetes type 2 en cognitieve achteruitgang. Bij mensen met insomnie die ook kort slapen, is het risico op hartziekten het meest uitgesproken. Er zijn nog geen experimenten die bewijzen dat slaap verbeteren deze risico's direct verlaagt, maar de samenhangen zijn breed en consistent.

Praktisch gezien: streef naar zeven tot acht uur kwalitatieve slaap per nacht, en combineer dat met voldoende beweging. Als je structureel slecht slaapt of worstelt met insomnie, is dat de moeite waard om serieus te nemen, ook zonder dat de exacte oorzakelijkheid wetenschappelijk vaststaat.