Hersenvloeistof stagneert bij Alzheimer bij muizen
Het brein heeft een eigen afvoersysteem dat afvalstoffen wegspoel terwijl je slaapt. Bij muizen met Alzheimer raakt dit systeem geblokkeerd, en wetenschappers hebben nu beter in kaart gebracht waarom.
Hersenvloeistof (liquor) stroomt langzaam door het brein en neemt daarbij afvalstoffen mee, waaronder de eiwitophopingen die bij Alzheimer en andere hersenziekten een rol spelen. Dit afvoersysteem heet het glymfatisch systeem. Bekend is dat het vermindert met de leeftijd en bij Alzheimer-patiënten. Nieuw onderzoek brengt nu preciezer in beeld waar het mis gaat.
Verstopt vetmetabolisme als mogelijke oorzaak
Onderzoekers werkten met muizen met kenmerken van de ziekte van Alzheimer en brachten de vloeistofstroom door het brein gedetailleerd in kaart. Ze vonden aanwijzingen dat de stroom uitvalt op specifieke plekken in het hersenvaatstelsel. Als mogelijke oorzaak wijzen ze op een verstoord vetmetabolisme in het verouderende brein. Hersenen stapelen met de leeftijd meer cholesterol op, en de onderzoekers suggereren dat overmatig cholesterol via een andere route dan eerder gedacht de vloeistofstroom kan remmen.
Het gaat hier om een open-access studie met muizen. De bevindingen geven aanwijzingen over hoe vloeistofstagnatie ontstaat, maar of dezelfde mechanismen bij mensen werken, is nog niet onderzocht. De onderzoekers benoemen wel mogelijke richtingen voor behandeling: eerder onderzoek wees op stoffen die de pulserende werking van vaatwanden kunnen herstellen of waterkanaaltjes in hersencellen kunnen corrigeren. Maar die benaderingen zijn nog jaren verwijderd van praktische toepassing.
Schoonmaakproblemen en dementierisico
Als het glymfatisch systeem trager werkt, hopen afvalstoffen zich op in het hersenweefsel. Dat geldt voor verschillende eiwitten die worden gelinkt aan neurodegeneratieve aandoeningen, zoals amyloïd-bèta en tau bij Alzheimer, en alfa-synucleïne bij Parkinson. Beter begrijpen waar het afvoersysteem vastloopt, kan helpen bij het ontwikkelen van gerichte behandelingen.
Zoektermen om verder te zoeken: glymfatisch systeem hersenafval, hersenvloeistof circulatie neurodegeneratie, cholesterol vetmetabolisme hersencellen