Kan hoge bloeddruk op je 40e later dementie veroorzaken?

Hoge bloeddruk op je veertigste en vijftigste vergroot de kans op dementie later aantoonbaar. Uit de ARIC-cohortstudie bleek dat bij mensen van 45-54 jaar met vasculaire risicofactoren (waaronder hoge bloeddruk, diabetes en roken) ruwweg 22% van de dementiegevallen vóór het 80e levensjaar hieraan toe te schrijven was. Bij mensen van 55-64 jaar lag dat aandeel zelfs op 26%. De onderzoekers noemen dit een 'betekenisvolle preventiekans', mits het verband ook echt oorzakelijk is.

Dat er biologische schade optreedt al ver vóór de diagnose dementie, ondersteunt dit beeld. Mensen met hoge bloeddruk op middelbare leeftijd lieten sneller stijgende bloedmarkers voor zenuwschade zien dan mensen met een normale bloeddruk. Die schade bouwt zich dus langzaam op, zonder dat je er iets van merkt.

Hypertensie hangt ook breder samen met dementierisico. In een grote Amerikaanse cohortstudie was hoge bloeddruk gekoppeld aan een 15% hogere kans op dementie. En in een wereldwijde schatting werd hoge bloeddruk op middelbare leeftijd aangemerkt als één van zeven samen modificeerbare oorzaken die gezamenlijk voor bijna 28% van alle Alzheimercases verantwoordelijk zijn.

Goede nieuws: behandelen lijkt ook op de hersenen in te grijpen. In de SPRINT MIND-trial verlaagde intensieve bloeddrukbehandeling (streefwaarde onder 120 mmHg) de kans op milde cognitieve klachten significant. Het effect op volwaardige dementie was positief maar nog net niet statistisch zeker. Dat is een nuance, maar geen reden om behandeling uit te stellen.

Tot slot: een hoge inname van flavonoïdenrijke voeding, zoals thee, bessen en rode wijn, was in de UK Biobank-studie (meer dan 120.000 deelnemers) gekoppeld aan 28% lager dementierisico. Bij mensen mét hoge bloeddruk was de bescherming zelfs groter. Dit is observationeel onderzoek, geen bewijs van oorzaak en gevolg, maar het is een concreet aangrijpingspunt voor je dagelijkse eetpatroon.