Immuuncellen doneren mitochondriën aan hersencellen
Immuuncellen die je via een beenmergtransplantatie krijgt, doen meer dan je afweer herstellen. Ze geven ook hun eigen energiefabriekjes (mitochondriën) af aan naburige hersencellen. Dat blijkt uit een nieuwe studie bij muizen, gepubliceerd in Nature Communications.
Mitochondriale disfunctie, waarbij cellen onvoldoende energie aanmaken, is een van de centrale kenmerken van veroudering. Het speelt ook een rol bij zeldzame ziekten zoals Friedreich’s ataxie, een genetische aandoening waarbij het eiwit frataxine ontbreekt. Zonder frataxine raken hartcellen en neuronen energietekort. Stanford-onderzoekers vroegen zich af of een beenmergtransplantatie niet alleen zieke immuuncellen kan vervangen, maar ook de energiehuishouding van niet-immuuncellen kan herstellen via overdracht van mitochondriën.
Kleurstof onthult het transport
Om die overdracht te kunnen meten, gebruikten de onderzoekers donorcellen met twee kleurlabels: een groen signaal door de hele cel en een rood signaal dat alleen de mitochondriën markeert. Vijf maanden na de transplantatie waren circa 82 procent van de gemeten hersenimmuuncellen afkomstig van de donor. Maar rood-gemarkeerde mitochondriën doken ook op in hersencellen die geen groen signaal hadden. Die cellen waren dus géén donorcellen, maar hadden wél mitochondriën van de donor ontvangen. Neuronen, maar ook ondersteunende hersencellen, toonden dit patroon.
Opvallend: aangetaste muizen namen meer donormitochondriën over dan gezonde muizen. Dat suggereert dat zieke cellen actief op zoek gaan naar extra energie. Of dit mechanisme ook buiten de hersenen werkt, onderzochten de wetenschappers eveneens, en ook daar vonden ze sporen van mitochondriale overdracht.
Wat dit betekent voor veroudering
Mitochondriale achteruitgang is niet alleen kenmerkend voor zeldzame genetische ziekten. Het is ook een van de meetbare hallmarks van gewone veroudering. De bevinding dat donerende immuuncellen mitochondriën kunnen overdragen aan omliggende cellen is daarmee breder relevant. Voor een longevity-bril is dit interessant: als mitochondriale transfer systematisch kan worden ingezet, opent dat mogelijk nieuwe wegen om energieproblemen in verouderende weefsels aan te pakken. De studie bewijst dat nog niet en is uitgevoerd bij muizen, maar de proof of concept is opmerkelijk duidelijk.
De resultaten bieden ook een verklaring voor eerdere waarnemingen dat beenmergtransplantaties meer doen dan alleen de afweer vervangen. Het mechanisme achter dat breder herstel was tot nu toe onbekend.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- mitochondriale transfer immuuncellen
- beenmergtransplantatie neurodegeneration
- frataxine mitochondriaal energietekort