Kan slaaptekort je bloeddruk verhogen?
Chronisch te weinig slapen hangt samen met een duidelijk verhoogd risico op hoge bloeddruk. Of je bloeddruk verhoogd is en slaap je structureel te kort, dan is dat een goed gesprekspunt met je arts.
Mensen die structureel minder dan zes tot zeven uur per nacht slapen, hebben circa 17% meer kans om hoge bloeddruk te ontwikkelen. Dat cijfer komt uit een analyse van ruim vijf miljoen mensen in 153 studies. Het is een robuust statistisch verband, maar of slaaptekort de bloeddruk ook echt veroorzaakt, of dat andere factoren meespelen, is daarmee nog niet met zekerheid bewezen.
Hoe slaaptekort de bloeddruk kan optrekken, is deels bekend. Meting bij mensen met slaaptekort en bij mensen met chronische slaapproblemen laat verhoogde activiteit zien van het sympathisch zenuwstelsel, het deel van het zenuwstelsel dat onder meer hart en bloedvaten aanstuurt. Tegelijkertijd stijgen stresshormonen zoals cortisol. Beide effecten duwen de bloeddruk omhoog. Vrouwen lijken gevoeliger te zijn voor deze zenuwstelsel-respons. Verder spelen verhoogde ontstekingsactiviteit en oxidatieve stress mee als mogelijke tussenstappen op weg naar hart- en vaatziekten.
Een muisstudie liet ook verstoord glucosemetabolisme zien na langdurige slaapfragmentatie. Dat kan indirect bijdragen aan bloeddrukproblemen, maar dit dieronderzoek is niet zomaar één-op-één te vertalen naar mensen.
Voor kinderen en jongeren is er een aanwijzing dat overmatig schermgebruik via verslechterde slaap het risico op hoge bloeddruk vergroot. Maar dit bewijs is indirect en er zijn geen harde cijfers beschikbaar. Het is een interessant signaal, niet meer dan dat.
Gebaseerd op een meta-analyse (N>5 miljoen, PMID 27743803), twee epidemiologische reviews (PMID 27397854, 34325825), experimentele humane studies naar sympathische activiteit en cortisol (PMID 34995163, 35659073), een kinderstudie/review (PMID 29499467) en één muisstudie (PMID 39163862).