Is koffie gezond of juist ongezond?
Voor gezonde volwassenen is matige koffieconsumptie (3 tot 5 kopjes per dag) eerder gezond dan ongezond; ben je zwanger of heb je last van angstklachten, dan is matiging of overleg met je arts verstandig.
Matige koffieconsumptie, zo'n 3 tot 5 kopjes per dag, hangt in grote langlopende bevolkingsstudies samen met een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2, beroerte, leverziekten en bepaalde kankers. Mensen die zoveel koffie drinken, leven gemiddeld ook langer. Het gaat steeds om observationeel onderzoek: de samenhang is overtuigend en consistent, maar een direct oorzakelijk verband is niet bewezen.
Zowel caffeïnehoudende als cafeïnevrije koffie lijken deze voordelen te hebben. Dat wijst erop dat niet alleen cafeïne het werk doet, maar ook andere stoffen in koffie, zoals chlorogeenzuren (een soort antioxidanten). Suiker en room toevoegen kan de voordelen wel verminderen, hoewel het bewijs daarvoor beperkt is.
Op de korte termijn verbetert cafeïne je alertheid, concentratie en stemming bij een inname tot ongeveer 400 mg per dag, wat neerkomt op zo'n 5 kopjes koffie. Voedselautoriteiten beschouwen dit als veilig voor gezonde volwassenen. Vroegere zorgen over hoge bloeddruk, hartritmestoornissen en kanker worden door actueel onderzoek niet bevestigd. Een recente kleine gerandomiseerde studie liet zelfs zien dat patiënten met een bepaalde hartritmestoornis die gewoon koffie bleven drinken, 39% minder kans hadden op terugkeer ervan dan mensen die volledig stopten.
Er zijn wel uitzonderingen en grenzen. Te veel koffie kan angstgevoelens, slaapproblemen, hartkloppingen en mogelijk botontkalking veroorzaken. Heb je al aanleg voor angstklachten, dan is matiging verstandig. Ben je zwanger, dan is het advies om niet meer dan 200 mg cafeïne per dag te nemen, zo'n 2 kopjes, vanwege risico's voor het ongeboren kind. Over een beschermend effect bij depressie spreken studies elkaar nog te veel tegen voor een harde conclusie.
Langdurige consumptie hangt ook samen met een lager risico op cognitief verval, de ziekte van Parkinson en Alzheimer, maar ook dit is observationeel: mensen die decennialang koffie drinken, onderscheiden zich op meer manieren van mensen die dat niet doen.
Alle claims zijn gebaseerd op grote prospectieve cohortstudies, een aantal systematische reviews en één gerandomiseerde klinische studie (DECAF, n=200). Het meeste bewijs is observationeel; oorzakelijke verbanden zijn slechts gedeeltelijk aangetoond.