Is er een relatie tussen veranderende lichaamsgeur en alzheimer?
Of alzheimer de eigen lichaamsgeur verandert, zeggen de beschikbare studies niets over. Wél goed gedocumenteerd is dat alzheimerpatiënten vroeg in het ziekteproces hun reukvermogen verliezen, en dat aanhoudend reukverlies een reden is om dit met je arts te bespreken.
Lichaamsgeur verandert bij alzheimer niet als primair symptoom in de beschikbare studies. Wat wél goed gedocumenteerd is, is de omgekeerde kant: alzheimerpatiënten ruiken zelf slechter. Reukverlies treedt al vroeg op in het ziekteproces en omvat het herkennen, onderscheiden én waarnemen van geuren.
Op reukidentificatietests scoren mensen met alzheimer slechter dan gezonde leeftijdsgenoten. Daarin staan ze overigens niet alleen: bij Lewy body-dementie is de reukstoornis nog uitgesproken erger, wat reukverlies als diagnostisch signaal genuanceerder maakt. Vergelijkbare reukverlieswegen zijn ook beschreven bij de ziekte van Parkinson, waar verlies van bepaalde zenuwcellen in de hersenen een rol speelt. Of datzelfde mechanisme ook alzheimer verklaart, is nog niet bewezen maar wordt wel onderzocht.
Een kleine studie liet een interessante omgekeerde werking zien: geuren kunnen bij alzheimerpatiënten juist autobiografische herinneringen activeren die normaal moeilijk bereikbaar zijn. De herinneringen waren specifieker en kwamen sneller op. Bij gezonde mensen werd dit effect niet gevonden. De studie was klein, dus dit is nog geen bewezen therapie, maar het is opvallend genoeg om verder te onderzoeken.
Reukverlies is niet uitsluitend een voorbode van dementie. Een grootschalige studie (ruim 2.000 ouderen) zag dat mensen die slechter roken ook meer risico liepen op depressieve klachten op latere leeftijd. Het verband liep deels via cognitieve achteruitgang, niet via ontsteking. Reukverlies kan dus een signaal zijn voor meerdere dingen tegelijk.
De vraag of alzheimer de lichaamsgeur van de patiënt verandert, kunnen de beschikbare studies niet beantwoorden. Wat ze wél laten zien is dat reukvaardigheid een van de vroegste en meest consistente tekenen is van het ziekteproces: als jij of iemand in je omgeving merkt dat geuren niet meer herkend worden, is dat een reden om dit met een arts te bespreken.
Alle claims zijn gebaseerd op observationele studies, één casusrapport en één muisstudie. Er zijn geen RCT's of meta-analyses die de relatie tussen lichaamsgeur als uitgestoten stof en alzheimer onderzoeken. De bewering over lichaamsgeur die verandert (als in: hoe je ruikt voor anderen) wordt in de bronteksten niet behandeld.