Is er een verband tussen mondbacteriën en de ontwikkeling van alzheimer?
Er is een consistent verband tussen mondbacteriën en alzheimer, maar een bewezen oorzaak-gevolgrelatie bij mensen ontbreekt nog. Goede mondverzorging is verstandig, maar verwacht er geen bewezen bescherming tegen alzheimer van.
P. gingivalis, de sleutelbacterie bij tandvleesontsteking, is teruggevonden in het hersenweefsel van mensen die zijn overleden aan alzheimer. Een meta-analyse van 16 studies vond dat wanneer mondbacteriën in de hersenen aantoonbaar waren, de kans op alzheimer meer dan tienvoudig verhoogd was. Voor P. gingivalis specifiek was dat ongeveer zesvoudig. De giftige enzymen van deze bacterie (gingipains) correleerden daarbij met typische alzheimer-afwijkingen in het hersenweefsel.
Alzheimerpatiënten hebben bovendien een lagere variëteit aan mondbacteriën dan mensen met een gezond geheugen. Dit verband is consistent gevonden in meerdere klinische studies, maar of tandvleesontsteking alzheimer daadwerkelijk veroorzaakt, is bij mensen nog niet aangetoond. Het gaat vooralsnog om verbanden, niet om een bewezen oorzaak-gevolgrelatie.
Dier- en laboratoriumonderzoek geeft wel biologisch plausibele mechanismen. Herhaalde blootstelling aan P. gingivalis leidde bij muizen tot kolonisatie van de hersenen, verhoogde productie van bèta-amyloïd (de bouwsteen van alzheimer-plaques), meer ontsteking in de hersenen en verslechtering van cognitief functioneren. In celstudies met menselijke hersencellen veroorzaakten bestanddelen van de bacteriewand ontstekingsreacties, amyloïd-aanmaak en mitochondriale schade. Hoe dit precies van de mond naar de hersenen gaat, is nog niet volledig opgehelderd; een hypothese is dat kleine blaasjes die de bacterie afscheidt, de bloed-hersenbarrière kunnen passeren.
Gingipain-remmers verminderden in muisstudies de bacteriële infectie in de hersenen en beschermden hersencellen. Maar bij mensen met lichte tot matige alzheimer had een dergelijke remmer geen meetbaar effect op de cognitie. Dat resultaat is een serieuze kanttekening bij de verwachting dat dit therapeutisch pad werkt. Of je mondgezondheid op orde houden alzheimer kan voorkomen, is evenmin klinisch bewezen. Gezien het verband en de afwezigheid van risico is goede mondverzorging sowieso het overwegen waard, maar het is geen bewezen bescherming.
Bewijs gebaseerd op een meta-analyse/systematische review (16 studies), meerdere reviews, dier- en celstudies, en één klinische interventiestudie met een gingipain-remmer. Verbanden zijn consistent; oorzakelijkheid bij mensen is niet aangetoond.
Is er een relatie tussen veranderende lichaamsgeur en alzheimer?
Er is een verband tussen Alzheimer en veranderende lichaamsgeur, met name via reuksverlies als vroeg signaal. Gebruik het als aanleiding om met je arts te praten, niet als bewijs van dementie.
Helpt een dagelijkse multivitamine het geheugen op oudere leeftijd te beschermen?
Een dagelijkse multivitamine lijkt het geheugen te kunnen beschermen bij oudere mensen met een risico op tekorten of hart- en vaatproblemen in de voorgeschiedenis, maar voor goed gevoede ouderen is het voordeel niet overtuigend aangetoond.
Is er een verband tussen depressie en een hoger risico op dementie?
Depressie hangt sterk samen met een hoger risico op dementie, al is het niet zeker of depressie dementie veroorzaakt of soms een vroeg teken ervan is. Behandeling van depressie lijkt het risico te verlagen, dus als jij of iemand in je omgeving last heeft van depressieve klachten, is het de moeite waard die serieus te nemen en te bespreken met een arts.
Wat zegt onderzoek over de relatie tussen lithium en geheugen?
Lithium vertraagt cognitieve achteruitgang bij milde geheugenproblemen en vroege Alzheimer, maar bij gezonde mensen of als preventief middel is er geen bewijs voor geheugenverbetering. Gebruik je lithium voor een psychiatrische aandoening, bespreek dan eventuele geheugenklachten met je behandelaar, want die hangen vaak samen met je stemming, niet met het medicijn.
Is er een verband tussen je hormonen en het risico op dementie later in je leven?
Kun je dementie voorkomen met je leefstijl?
Leefstijl beïnvloedt je dementierisico wel degelijk: een derde van alle gevallen hangt samen met aanpasbare factoren zoals bewegen, bloeddruk en roken. Zeker als je al een verhoogd risico hebt, loont het om meerdere dingen tegelijk aan te pakken.