Gezonde bloedvaten op je 50e geven meer dementiévrije jaren
Wie op middelbare leeftijd geen hoge bloeddruk, diabetes of rookgedrag heeft, leeft gemiddeld meer dan twaalf jaar langer zonder dementie. Dat is de uitkomst van een grote nieuwe studie onder ruim twaalfduizend Amerikanen.
Dementie is niet alleen een hersenziekte. De toestand van je bloedvaten speelt een doorslaggevende rol. Kleinere bloedvaten in de hersenen verdwijnen met de leeftijd. Grote bloedvaten raken beschadigd. Tegelijkertijd neemt de bloedtoevoer naar de hersenen af door verminderde conditie. Dat weefsel verdroogt langzaam, als een plant zonder water.
Beschadigde vaten laten ook ongewenste stoffen door in het hersenweefsel. Dit veroorzaakt wat onderzoekers chronische ontsteking (laaggradige, aanhoudende ontstekingsactiviteit) noemen. Bloedvatwanden worden zelf een bron van ontstekingssignalen. Hoge bloeddruk maakt het nog erger: kleine scheurtjes in hersenvaten tasten hersenweefsel aan, stapje voor stapje.
Twaalf jaar extra zonder dementie
De studie, gepubliceerd via het Atherosclerosis Risk in Communities-cohort, volgde deelnemers gemiddeld 26 jaar lang. Wie op zijn 55e geen van de drie risicofactoren had (diabetes, hoge bloeddruk, roken), bleef gemiddeld 30,1 jaar dementievrij. Wie alle drie had, nog maar 17,5 jaar. Het verschil: 12,6 jaar.
Het risico op dementie was bij drie risicofactoren bijna 2,7 keer zo hoog. Maar opvallend: het risico om te overlijden zónder dementie was zelfs meer dan vijf keer zo hoog. Dat betekent dat mensen met een slechte vasculaire gezondheid ook simpelweg eerder sterven, voordat dementie de kans krijgt zich te ontwikkelen.
Wat dit betekent voor preventie
De bevindingen sluiten aan bij een groeiend inzicht in longevity-onderzoek: het cardiovasculaire systeem en de hersenen verouderen niet los van elkaar. Een gezond vasculair systeem op middelbare leeftijd lijkt een van de krachtigste beschermende factoren tegen cognitieve achteruitgang later in het leven. Of preventie op dit vlak ook klinisch effectief is, moet verder onderzoek uitwijzen, maar de associatie is consistent en groot in omvang.
De onderzoekers benadrukken dat hun bevindingen gaan over geassocieerde risico’s, niet over bewezen oorzakelijkheid. Toch is de boodschap helder: vasculaire risicofactoren op middelbare leeftijd bepalen mede hoeveel gezonde jaren er volgen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- vasculaire risicofactoren dementie
- chronische ontsteking hersenen
- cognitieve achteruitgang middelbare leeftijd