Hoe weet ik of ik genoeg vitamine D heb, en moet ik suppleren?

Een bloedtest die je 25-OHD-spiegel meet, is de enige betrouwbare manier om je vitamine D-status te kennen. Let op: een deel van het vitamine D in je bloed zit gebonden aan een eiwit; alleen de vrije fractie werkt biologisch. Bij zwangerschap of leverproblemen kan die verhouding scheef liggen. Zit je uitslag rond een grenswaarde? Bespreek het dan even met je arts.

Voor kinderen is het verband tussen vitamine D-tekort en botproblemen zoals rachitis goed bewezen en oorzakelijk aanvaard. Genoeg vitamine D binnenkrijgen via zon, voeding of supplementen is voor kinderen dus duidelijk belangrijk. Ook oudere mensen lopen meer risico: hun huid maakt bij zonlicht minder vitamine D aan, ze komen minder buiten en eten soms eenzijdiger. Bij ouderen is een bloedtest daarom extra zinvol.

Buiten bot- en spierzorg is het beeld veel minder duidelijk. Observationele studies leggen wel verbanden tussen lage vitamine D-spiegels en hart- en vaatziekten, maar dat is geen bewijs voor oorzakelijkheid. Mendeliaanse randomisatiestudies, die genetische varianten gebruiken om oorzakelijkheid te toetsen, ondersteunen dat verband niet. Grote gerandomiseerde trials, de hoogste standaard in medisch onderzoek, vinden evenmin bewijs dat vitamine D-supplementen de kans op een hartinfarct of beroerte verlagen.

Meer slikken is ook niet zonder risico. Prospectief onderzoek laat zien dat hoge doses, zeker samen met calciumsupplementen, het risico op nierstenen vergroot en kan leiden tot hypercalciurie (te veel calcium in de urine). Heb je al een aanleg voor nierstenen? Dan loop je extra gevaar. Neem hoge doses dus nooit zonder medisch toezicht.