Hoe gevaarlijk is een heupbreuk voor hoe lang je leeft?
Een heupbreuk verhoogt de kans op overlijden jarenlang sterk, zeker bij oudere mannen en mensen met andere ziekten. Snel opereren (binnen 36 uur) lijkt de schade te beperken.
Een heupbreuk is aanzienlijk gevaarlijker dan de meeste mensen beseffen. In de eerste drie maanden na de breuk is het risico op overlijden vijf tot acht keer zo hoog als bij leeftijdsgenoten zonder breuk. Na dat eerste jaar daalt het risico wat, maar het blijft daarna jarenlang verhoogd: het keert nooit helemaal terug naar het niveau van mensen zonder breuk.
Hoe lang de verhoogde sterfte aanhoudt, is opvallend. In het eerste jaar na de breuk is de kans op overlijden bijna drie keer zo groot als bij leeftijdsgenoten. Daarna, zelfs na acht jaar, is het risico nog altijd bijna twee keer zo hoog. Mannen doen het gemiddeld slechter dan vrouwen: bij mannen die de breuk op 80-jarige leeftijd krijgen, is na tien jaar de cumulatieve oversterfte 20%. Bij vrouwen is dat 22%, maar het sterfterisico per jaar is bij mannen op elk moment hoger.
Niet iedereen loopt hetzelfde risico. Patiënten boven de 90, mannen, mensen met meerdere chronische ziekten tegelijk, en mensen met bloedarmoede bij opname lopen een extra groot risico om het ziekenhuis niet te verlaten. Dementie is daarbij een bijzonder zware factor: van de dementerende patiënten die een heupbreukoperatie ondergaan, overlijdt bijna vier op de tien binnen een jaar.
De timing van de operatie lijkt er toe te doen. Eén onderzoek onder 806 patiënten laat zien dat opereren binnen 36 uur de kans op overlijden na 30 dagen en na een jaar significant verlaagt. Wachten tot 48 uur was niet genoeg om een duidelijk effect te zien op de korte-termijnsterfte. Dit is nog geen definitief bewijs, want het is één retrospectief onderzoek en ziekere patiënten worden vaker later geopereerd, wat de resultaten kan vertekenen. Maar het geeft wel een concreet handvat voor ziekenhuisprotocollen.
Gebaseerd op twee grote meta-analyses (waaronder een cohort van 122.808 deelnemers met gemiddeld 12,6 jaar follow-up), een meta-analyse specifiek over dementie en heupbreuk, en twee kleinere cohortstudies over operatietiming en ziekenhuissterfte.
Waarom breken ouderen hun heup zo makkelijk?
Oudere botten zijn zowel dunner als brozer, en een verminderde spierkracht maakt vallen waarschijnlijker. Dat is een goed begrepen combinatie; het goede nieuws is dat je met bewegen, voldoende calcium en vitamine D, en het vermijden van roken en langdurig corticosteroïdengebruik aan meerdere knoppen tegelijk kunt draaien.
Verhoogt diabetes het risico op botbreuken?
Zowel type 1 als type 2 diabetes verhoogt het risico op botbreuken duidelijk aantoonbaar. Heb je diabetes, bespreek dan met je arts of je botgezondheid goed gemonitord wordt, want de standaard risicoscore onderschat dit risico.
Kunnen eetproblemen zoals anorexia blijvende botschade geven?
Anorexia kan blijvende botschade veroorzaken, zeker als de ziekte begint tijdens de puberteit. Vroeg herstel is cruciaal; praat hierover met je arts als je of iemand die je kent hiermee te maken heeft.
Verhoogt te weinig eiwit je risico op botbreuken als je ouder wordt?
Ja, te weinig eiwit vergroot op oudere leeftijd je risico op botbreuken. Dat werkt via zwakkere botten én via slechtere spieren. Streef naar minimaal 1,0 tot 1,1 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag, het liefst via zuivel, samen met voldoende calcium en vitamine D.
Hoeveel impact heeft roken op je botdichtheid?
Roken verhoogt het risico op botontkalking en heupfracturen aanzienlijk; stoppen helpt, maar het duurt minstens tien jaar voordat je fractuurrisico merkbaar daalt.
Verhoogt veel koffie drinken het risico op botbreuken?
Voor de meeste mensen lijkt koffie geen bewezen oorzaak van botbreuken te zijn, maar bij vrouwen die veel koffie drinken is enige voorzichtigheid redelijk; zorg dan zeker voor voldoende calcium en vitamine D in je voeding.