Hoe schadelijk zijn transvetten precies?

Industriële transvetten zijn kunstvetten die ontstaan bij het gedeeltelijk harden van plantaardige oliën. Je vindt ze in oudere recepturen van margarine, gebak, frituurproducten en kant-en-klaarmaaltijden. Transvetten uit zuivel en vlees van herkauwers zijn een heel andere categorie die zich anders in je lichaam gedraagt. Die twee door elkaar halen klopt niet.

Het sterkste bewijs gaat over cholesterol. Gecontroleerde voedingsstudies tonen overtuigend aan dat industriële transvetten tegelijk je slechte cholesterol (LDL) verhogen én je goede cholesterol (HDL) verlagen, terwijl ook je triglyceriden stijgen. Dat gecombineerde effect is ongunstiger dan bij verzadigde vetten, en geldt als oorzakelijk aangetoond^1,2,3.

Op bevolkingsniveau hangen hogere innames van industriële transvetten samen met zo'n 34% meer kans op overlijden uit alle oorzaken en 28% meer kans op overlijden door hartziekten. Elk extra procent dagelijkse energie uit transvetten, in plaats van gezonde vetten, hangt samen met tot 32% hogere kans op een hartinfarct of hartziekteoverlijden. Maar dit komt uit observationeel onderzoek. Een analyse uit 2025 waarschuwt dat het verband bij lage innamehoeveelheden zwak en inconsistent blijft^4,5.

Naast het cholesteroleffect zijn er aanwijzingen dat industriële transvetten ook ontstekingsmarkers verhogen en de binnenwand van bloedvaten beschadigen. Laboratoriumonderzoek laat ook zien dat ze vet meer naar de lever sturen dan naar normaal vetweefsel, wat op mogelijke leverschade wijst bij hoge inname. Grote studies bij mensen die dit bevestigen ontbreken nog^1,2,6.

Voor diabetes type 2 zijn er biologische aanwijzingen, maar grote analyses tonen geen statistisch significant verband. Een klein verhoogd risico op endometriose is gevonden, maar dat bewijs is zwak. Zuiveltransvetten laten bij normale consumptie geen verband met hartziekten zien. Eén specifiek zuiveltransvet was zelfs gelinkt aan minder diabetes type 2. 'Transvet' is dus geen homogene categorie^4,1,6,7.