Is een hoge bloeddruk ’s nachts gevaarlijker dan overdag?
Een hoge bloeddruk 's nachts is gevaarlijker dan een hoge dagwaarde bij de dokter. Als jouw bloeddruk 's nachts niet genoeg daalt of zelfs stijgt, is je risico op een hartaanval, beroerte of hartfalen beduidend hoger, ook al ziet de meting op de praktijk er prima uit.
Ja, nachtelijke bloeddruk is een sterkere voorspeller van hartaanvallen, beroertes en sterfte dan de meting bij de dokter overdag. De Europese Hypertensie Richtlijn van 2025 erkent nachtelijke bloeddruk dan ook als een zelfstandige risicofactor. Je kunt dus een 'normale' bloeddruk op de praktijk hebben, maar toch een verhoogd risico als je bloeddruk 's nachts niet genoeg daalt.
Opvallend is het risico van een hoge bloeddruk in liggende positie, zelfs als de zittende bloeddruk normaal is. In een onderzoek onder ruim 11.000 mensen, gevolgd over 25 tot 28 jaar, had een verhoogde liggende bloeddruk 60% meer kans op een hartaanval, 83% meer kans op hartfalen, 86% meer kans op een beroerte en 43% meer sterfte door alle oorzaken tot gevolg. Mensen met alleen een hoge liggende bloeddruk liepen een vergelijkbaar risico als mensen bij wie ook de zittende bloeddruk te hoog was1.
Normaal daalt je bloeddruk 's nachts met 10 tot 20 procent. Ontbreekt die daling, dan neemt het risico op hart- en vaatziekten toe. Het gevaarlijkst is het zogenoemde riser-patroon: je bloeddruk is 's nachts dan zelfs hoger dan overdag. In de Japanse JAMP-studie met 6.359 patiënten hing dat patroon samen met 48% meer hart- en vaatproblemen en ruim twee keer zo veel hartfalen. Per 20 mmHg hogere nachtelijke bloeddruk steeg het risico op hartfalen al met 25%2,3.
Slaapapneu is een belangrijke oorzaak van nachtelijke bloeddrukpieken. Herhaalde zuurstoftekorten zetten het stresszenuuwstelsel aan en verhogen de kans op coronairziekte, hartfalen, beroerte en hartritmestoornissen. Behandeling met CPAP, een masker dat de luchtweg openhoudt, verlaagt moeilijk behandelbare hoge bloeddruk, maar heeft in gerandomiseerde onderzoeken nog geen bewezen vermindering van harde hart- en vaatuitkomsten opgeleverd4,5. Nachtelijke bloeddrukproblemen komen ook vaker voor bij nierproblemen, suikerziekte of stoornissen in het autonome zenuwstelsel.
Of het helpt om bloeddrukpillen voor het slapengaan in te nemen in plaats van 's ochtends, is nog volop in onderzoek. De MAPEC-studie met 2.156 patiënten over gemiddeld 5,6 jaar liet indrukwekkende resultaten zien: 61% minder hart- en vaatgebeurtenissen bij avondinname6. Toch stelt de ESH-richtlijn 2025 dat resultaten over verschillende onderzoeken niet eenduidig zijn2. Bespreek dit met je arts, want afhankelijk van het middel en jouw situatie kan timing van inname wel degelijk uitmaken.
De claims zijn gebaseerd op observationele studies, waaronder de JAMP-studie, een Amerikaans cohort van ruim 11.000 deelnemers en de MAPEC-studie, aangevuld met de ESH-richtlijn 2025 en gerandomiseerde onderzoeken naar CPAP en innamemoment van medicatie. Alle verbanden zijn observationeel; alleen voor het innamemoment zijn er aanwijzingen voor causaliteit, maar ook daar is het bewijs nog niet volledig consistent. Gebruikte PMID's: 40509714, 33131317, 39841470, 34353537, 39242062, 20854139, 32639886, 20000139.