Vitamine K2 verbetert de botmineraaldichtheid bij postmenopauzale vrouwen op basis van meerdere RCTs, vooral in combinatie met vitamine D. Het bewijs voor minder aderverkalking en minder fracturen is veelbelovend maar nog onvoldoende om harde conclusies te trekken. Gebruikers van bloedverdunners moeten altijd een arts raadplegen.
Vitamine K2 is een vetoplosbare vitamine die een rol speelt bij twee processen: het opbouwen van sterk bot en het voorkomen van kalkafzetting in bloedvaten. De vitamine activeert eiwitten die calcium naar het bot sturen en uit de vaatwanden houden. Het bekendste van die eiwitten zijn osteocalcine (voor bot) en matrix Gla-proteïne (voor bloedvaten). Dit werkingsmechanisme is wetenschappelijk goed beschreven.
Voor de botten is het bewijs bij postmenopauzale vrouwen het sterkst. Een meta-analyse van 16 gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCTs) met in totaal 6.425 deelnemers liet zien dat vitamine K2 suppletie de botmineraaldichtheid van de lumbale wervelkolom significant verbetert (PMID 36033779). Ook de combinatie van vitamine K2 met vitamine D verbetert de totale botmineraaldichtheid significant meer dan een controlegroep, op basis van 8 RCTs met 971 deelnemers, waarbij het effect groter was bij doses vitamine K onder 500 microgram per dag (PMID 32219282). Vitamine K2 verlaagt bovendien betrouwbaar de hoeveelheid inactief osteocalcine in het bloed, wat een duidelijk teken is dat het supplement daadwerkelijk actief is in het bot.
Er zijn echter ook tegenstrijdige bevindingen. Een ouder overzichtsartikel concludeerde dat vitamine K-suppletie bij blanke (westerse) populaties géén aantoonbare toename van botmineraaldichtheid liet zien op de belangrijkste skeletplaatsen (PMID 24090644). Het effect lijkt dus mogelijk afhankelijk van de onderzochte bevolkingsgroep, de gebruikte dosis en andere studiekenmerken. Meerdere reviews beoordelen de totale bewijslast voor botgezondheid nog als 'niet-conclusief' (PMID 32972636, 24090644).
Het effect op fractuurrisico is onzeker. Zonder een aanpassing voor één afwijkende studie is er geen significant verschil in fractuurincidentie. Ná uitsluiting van die ene uitbijter daalt het risico met ongeveer 57 procent (relatief risico 0,43). Omdat één studie het resultaat zo sterk beïnvloedt, is de conclusie fragiel en moet je die halvering van het fractuurrisico met grote voorzichtigheid interpreteren (PMID 36033779, 24090644).
Voor de bloedvaten is het bewijs vooralsnog beperkt. Vitamine K2 kan via matrix Gla-proteïne aderverkalking remmen, maar dit is hoofdzakelijk aangetoond in mechanistische en observationele studies. Grote RCTs die een daadwerkelijke vermindering van aderverkalking bij mensen aantonen, ontbreken nog (PMID 38063255, 29749440).
Wat betreft veiligheid: gepoolde gegevens uit meerdere RCTs laten zien dat vitamine K2 niet meer bijwerkingen geeft dan een placebo (PMID 36033779). Er is echter één belangrijk aandachtspunt. Mensen die bloedverdunners gebruiken zoals warfarine of acenocoumarol mogen vitamine K2 NIET zonder overleg met een arts of apotheker innemen. Vitamine K werkt namelijk direct in op het mechanisme dat deze medicijnen beïnvloeden, wat de dosering van het bloedverdunnende middel kan verstoren.
Gebaseerd op 2 meta-analyses/reviews van RCTs (PMID 36033779 met 6.425 deelnemers; PMID 32219282 met 971 deelnemers), aangevuld met een ouder overzichtsartikel (PMID 24090644), mechanistische reviewstudies (PMID 38063255, 29749440) en een narratieve review (PMID 32972636). Totaal aantal deelnemers in de kwantitatieve RCT-analyses: circa 7.400. Studieheterogeniteit en populatieverschillen beperken de generaliseerbaarheid.