Helpt vitamine D je immuunsysteem, of is dat overschat?

Vitamine D heeft een directe lijn naar je immuunsysteem. Immuuncellen zoals T-cellen, B-cellen en macrofagen hebben allemaal vitamine D-receptoren én de middelen om vitamine D zelf te activeren. Eenmaal actief zet het deze cellen aan tot de aanmaak van stoffen die bacteriën en virussen direct aanvallen. Ook helpt het cellen om ziekteverwekkers, zoals de tuberculosebacterie, op te ruimen via een intern opruimproces. De biologische basis is dus stevig.

Het bredere plaatje is genuanceerder. Meerdere meta-analyses van studies bij mensen laten zien dat een lage vitamine D-spiegel samenhangt met meer kans op acute luchtweginfecties. Suppletie helpt, maar het effect is bescheiden. Het is het duidelijkst bij mensen met een aantoonbaar tekort en bij kinderen. Wie al een voldoende spiegel heeft, heeft weinig reden om hogere doses te verwachten.^1,2

Bij COVID-19 laten klinische studies zien dat het wegwerken van een vitamine D-tekort het risico op ziekenhuisopname, intensive care en overlijden verlaagt. De onderzoekers benadrukken: het gaat om corrigeren van een tekort, niet om megadoses bovenop een al toereikende spiegel.³

Voor auto-immuunziekten zoals type 1 diabetes, multiple sclerose en lupus tonen meta-analyses een verband met een lage vitamine D-spiegel. Lab- en dierstudies laten zien hoe vitamine D overdreven immuunreacties kan afremmen. Bij type 1 diabetes en ontstekingsziekten van de darm zijn bescheiden voordelen gevonden, maar een volledig bewezen oorzakelijk verband ontbreekt nog.⁴

Een tekort is trouwens geen zeldzaamheid. Uit Amerikaans bevolkingsonderzoek bleek dat 61% van de blanke en 91% van de zwarte Amerikanen een onvoldoende spiegel had.⁵ Praktisch advies: laat je spiegel meten als je klachten hebt of meer risico loopt. Bij een aangetoond tekort is bijvullen zinvol. Op goed geluk hoge doseringen nemen heeft weinig zin als je spiegel al op orde is.