Helpt zonnebaden je weerstand buiten het vitamine D-effect?

UV-straling heeft wel degelijk effecten op het immuunsysteem die los staan van vitamine D. Het remt ontstekingsbevorderende immuuncellen: T-cellen worden minder actief en de aanmaak van ontstekingsbevorderende signaalstoffen daalt. Dit is gedeeltelijk aangetoond in lab- en epidemiologisch onderzoek, maar hoe groot dit effect precies is bij mensen, weten we nog niet.

Een tweede, volledig ander mechanisme loopt via stikstofoxide. UV zet de huid aan tot aanmaak van dit gasmolecuul, dat bloedvaten ontspant en mogelijk ook ziekteprocessen remt. Verder produceert de huid op UV-licht hormoonachtige stoffen, zoals opioidpeptiden en een stresshormoon-voorloper, die via de bloedbaan het brein en de hormoonspiegel beïnvloeden. Dit zijn mechanismen die niets met vitamine D te maken hebben, maar de klinische betekenis ervan is nog niet goed onderzocht bij mensen.

Epidemiologisch is er een patroon te zien bij auto-immuunziekten: MS komt vaker voor ver van de evenaar, en type 1 diabetes vertoont een vergelijkbaar geografisch patroon. Een deel van dit verband lijkt verder te gaan dan puur vitamine D, maar dat is vooralsnog associatief en niet oorzakelijk aangetoond in prospectief onderzoek. Bij type 1 diabetes spreken de resultaten elkaar zelfs deels tegen.

Tegenover deze mogelijke voordelen staat een bewezen risico: UV-straling veroorzaakt huidkanker en versnelt huidveroudering. Dat is geen associatie maar een vastgesteld oorzakelijk verband. Wie wil profiteren van UV-effecten op het immuunsysteem, moet dit afwegen tegen dit risico. Korte, regelmatige blootstelling zonder verbranden is de richting die in het onderzoek als veiligst wordt beschreven.