Bloedeiwitten rond de menopauze voorspellen hersenveroudering
Tijdens de overgang veranderen zestien eiwitten in het bloed op een manier die samenhangt met de gezondheid van het brein later in het leven. Het gaat om eiwitten die betrokken zijn bij ontsteking, stofwisseling en processen die ook een rol spelen bij dementie.
De menopauze staat bekend als het einde van de vruchtbare periode. Maar onderzoekers zien er steeds meer een kritisch venster voor de gezondheid van het brein. Vrouwen rapporteren tijdens de overgang vaker moeite met woordvinden en concentratie. Tot nu toe was onduidelijk welke moleculaire veranderingen daarvoor verantwoordelijk zijn.
Zestien eiwitten als signaal
Onderzoekers vergeleken bloedmonsters van vrouwen vóór, tijdens en na de overgang. Ze maten de concentratie van duizenden eiwitten in het bloed (dit heet proteomics: de grootschalige meting van eiwitten in een biologisch monster). In postmenopauzale vrouwen waren zestien eiwitten verhoogd ten opzichte van vrouwen die de overgang nog niet hadden bereikt.
Die zestien eiwitten hangen samen met processen die ook bij Alzheimer een rol spelen, zoals ontsteking, de werking van synapsen (verbindingen tussen zenuwcellen) en de stofwisseling. De overgrote meerderheid van de veranderde eiwitten was betrokken bij ontsteking, wat past bij eerder onderzoek dat verhoogde systemische ontsteking na de menopauze aantoont.
De onderzoekers valideerden hun bevindingen in een tweede, veel grotere groep van bijna drieduizend vrouwen uit de UK Biobank. Dertien van de zestien eiwitten toonden ook daar vergelijkbare patronen.
Een venster voor interventie
Onderzoekers van de UCSF omschrijven de middelbare leeftijd als een moment waarop de kans bestaat om het brein weerbaarder of juist kwetsbaarder te maken voor dementie later. Voor vrouwen zou de menopauze zo’n moment kunnen zijn om in te grijpen, al is nog niet aangetoond welke ingrepen het meest effectief zijn.
De studie is observationeel: er is een samenhang gevonden, geen bewijs van oorzakelijkheid. De begingroep was bovendien klein, met tachtig vrouwen. De bevinding vraagt om groter vervolgonderzoek dat ook kijkt naar cognitieve uitkomsten op langere termijn.
Voor de longevitywetenschap is het interessant dat bloedeiwitten rond de menopauze mogelijk als vroege marker kunnen dienen voor het risico op hersenveroudering, maar die toepassing is nog niet bewezen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- menopauze proteomics serumeiwitten | systemische ontsteking hersenveroudering vrouwen | Alzheimer-biomarkers middelbare leeftijd