Doet creatine iets met je afweer?
Creatine beïnvloedt afweercellen, maar of dat goed of slecht uitpakt hangt sterk af van de situatie. Voor gezonde ouderen die ook aan krachttraining doen is er een voorzichtig positief signaal; heb je endometriose of een bepaald type kanker, dan is de context complexer en is overleg met je arts verstandig.
Creatine beïnvloedt afweercellen, maar het effect is niet simpelweg 'beter' of 'slechter'. De kern zit in hoe creatine een bepaald type afweercel, de macrofaag, aanstuurt. In cel- en dieronderzoek schakelt creatine macrofagen van een aanvallend, ontstekingsbevorderend gedrag over naar een kalmerend, herstelgericht gedrag. Of dat gunstig of juist ongunstig is, hangt volledig af van de situatie.
Bij ouderen van gemiddeld 68 jaar bleek creatine (3 gram per dag) gecombineerd met krachttraining de ontstekingsmarkers IL-6 en TNF-alfa te verlagen en oxidatieve stress te verminderen. Creatine zonder training had al een kleiner maar meetbaar effect op TNF-alfa en een maat voor celschade door vrije radicalen. Dit is het enige gerandomiseerde experiment in deze selectie. Twee auteurs hebben financiële banden met de fabrikant van het gebruikte creatine, wat deze bevinding een kanttekening geeft.
Er zijn ook minder gunstige contexten. Bij vrouwen met endometriose werd een verhoogde creatineconcentratie in buikvliesmacrofagen gevonden. Daar stuurde creatine macrofagen juist naar dat kalmerende M2-profiel, wat bloedvatvorming en littekenweefsel bevorderde en zo de ziekte leek te verergeren. Bij slokdarmkanker werd eenzelfde omschakeling naar M2-macrofagen gevonden, waardoor de tumor beter beschermd was tegen de eigen afweer. In muismodellen deed creatine iets anders: het versterkte het aanvalsvermogen van killer-afweercellen tegen tumoren en verhoogde het effect van kankerimuuntherapie. Maar dat is nog niet bij mensen onderzocht.
De overkoepelende boodschap is dat creatine de afweer niet eenzijdig oppomt of remt. Het verstoort een specifieke schakelaar in afweercellen, en of de uitkomst positief of negatief is, hangt af van de context: gezonde ouderen met training, endometriose, of een tumor zijn wezenlijk verschillende situaties. Voor de gemiddelde gezonde volwassene lijkt de lagere ontsteking bij gebruik gecombineerd met training een voorzichtig positief signaal, maar dat is gebaseerd op één studie met een commerciële kanttekening.
Het bewijs rust op een combinatie van cel- en dieronderzoek, enkele reviews en één gerandomiseerd experiment bij 103 oudere volwassenen. De mechanistische inzichten (de schakelaar in macrofagen) zijn relatief goed onderbouwd in niet-menselijk onderzoek. Het gerandomiseerde experiment bij ouderen is het enige dat oorzaak en gevolg bij mensen met enige zekerheid kan aantonen, maar twee auteurs hebben financiële banden met de creatinefabrikant. Effecten bij kinderen zijn nauwelijks onderzocht. De bevindingen bij endometriose en slokdarmkanker zijn gebaseerd op weefselanalyses, geen experimenten.
Wat doet alcohol met je afweer?
Zwaar of langdurig alcoholgebruik verzwakt je afweer duidelijk en vergroot de kans op ernstige infecties en leverziekte. Bij matig gebruik is het beeld gemengd en onvoldoende onderzocht om er iets mee te doen in de praktijk.
Helpt beta-glucaan je afweer versterken?
Beta-glucaan heeft een biologisch plausibele werking op je afweer, deels ook bij mensen aangetoond, maar voor gezonde volwassenen is nog onduidelijk hoe groot het praktische voordeel is. Als je je afweer wilt ondersteunen, is het geen onlogische keuze, maar verwacht geen gegarandeerd resultaat.
Kan luchtverontreiniging je afweer verzwakken?
Luchtverontreiniging verstoort je afweer op meerdere manieren tegelijk: meer kans op allergische reacties, minder weerstand tegen virussen. Beperk je blootstelling zoveel mogelijk, zeker tijdens zwangerschap.
Wat is het verband tussen schildklier en afweer?
Er is een duidelijk en goed omschreven verband: auto-immuunziekten van de schildklier ontstaan doordat het afweersysteem de schildklier aanvalt. Of je nu een trage of juist een overactieve schildklier hebt, het type afweerreactie bepaalt het verschil.
Helpt melatonine je afweer op latere leeftijd?
Melatonine heeft in dier- en labonderzoek duidelijke effecten op het immuunsysteem, maar of supplementen ook de afweer van oudere mensen echt verbeteren, is nog niet aangetoond. Voor betere slaap is het al langer in gebruik, wat indirect gunstig kan zijn.