Helpt beta-glucaan je afweer versterken?

Beta-glucaan prikkelt de cellen van je aangeboren afweer, zoals macrofagen en natural killer cellen. In cel- en dieronderzoek is dat meetbaar en duidelijk aangetoond. Hoe groot dat effect bij gewone, gezonde mensen is, weet je dan nog niet: menselijke studies geven bemoedigende maar gemengde resultaten, en grote klinische trials ontbreken nog.

Het meest overtuigende mechanisme is wat onderzoekers 'getrainde immuniteit' noemen. Beta-glucaan, met name uit gist, kan immuuncellen zodanig herprogrammeren dat ze sneller en sterker reageren op een volgende infectie. Die herprogrammering is epigenetisch: er blijven als het ware chemische markeringen op het DNA staan die de cel alerter houden. Dit is goed beschreven in cel- en diermodellen, en gedeeltelijk ook bij mensen bevestigd. Eén gecontroleerd menselijk experiment liet zelfs zien dat beta-glucaan immuuncellen kon 'heractiveren' nadat ze door een eerdere zware infectie in een soort verdoofd staat waren geraakt.

In muisstudies verminderde beta-glucaan uitzaaiingen van kanker naar de long en verlengde het de overleving. Ook tegen tuberculose bood het bescherming, maar uitsluitend in diermodellen. Of die bevindingen zich vertalen naar kankerpatiënten of mensen met infectieziekten is klinisch nog niet bewezen. Zulke muisresultaten zijn interessant, maar geen garantie dat het bij mensen hetzelfde werkt.

Naast de afweer heeft beta-glucaan ook gunstige effecten op cholesterol, bloedsuiker en darmbacteriën gerapporteerd, maar dat valt buiten de immuunvraag. Als supplement gericht op je afweer geldt: de biologische werking is plausibel en deels ook bij mensen gezien, maar het is nog onduidelijk welke dosering en welke bron (haver, gerst of gist) het meest effectief is voor gezonde volwassenen.