Kan luchtverontreiniging je afweer verzwakken?

Luchtverontreiniging verzwakt je afweer niet in één simpele richting. Het gooit haar eerder uit balans. Fijnstof en uitlaatgassen activeren ontstekingsbevorderende immuuncellen, waaronder een type witte bloedcel dat normaal bacteriën opruimt (neutrofielen) en cellen die allergische reacties aansturen. Tegelijkertijd daalt de vaardigheid van het immuunsysteem om virussen te bestrijden. Je bent dus tegelijk gevoeliger voor overdreven ontstekingsreacties én minder goed beschermd tegen virale infecties.

Voor kinderen is het risico groter, en het begint al vóór de geboorte. Zwangere vrouwen die meer fijnstof inademden, kregen baby's waarvan de immuuncellen meteen na de geboorte minder signaaleiwitten aanmaakten. Die baby's hadden ook minder T-cellen, afweercellen die een centrale rol spelen bij infectiebescherming. Na de geboorte hangt blootstelling aan fijnstof samen met hogere IgE-waarden, een maat voor allergische gevoeligheid. Er zijn dus gevoelige periodes waarin luchtverontreiniging het meeste schade kan aanrichten aan het immuunsysteem in wording.

Op de langere termijn is luchtverontreiniging in meerdere studies in verband gebracht met hooikoorts, allergische sensibilisatie, astma en auto-immuunziekten. Stadsverkeer speelt daarin een opvallende rol: de effecten zijn al zichtbaar bij concentraties die vandaag de dag gewoon zijn in veel steden.

Kun je er iets tegen doen? Vitamine D-suppletie is immunologisch bestudeerd als mogelijke bescherming, maar het bewijs daarvoor is nu nog te dun voor concrete aanbevelingen. Wat wél helpt, is blootstelling beperken: ramen dicht bij druk verkeer, luchtzuivering binnenshuis en voor zwangere vrouwen het vermijden van hoge verkeersconcentraties zijn de meest directe handvaten.