Het cholesterol in eieren verhoogt het LDL-cholesterol bij de meeste mensen niet aantoonbaar; verzadigd vet in de rest van de voeding is bepalender. Grote observationele studies suggereren wel een bescheiden verhoogd cardiovasculair risico bij hoge eiconsumptie, maar dit is geen bewezen oorzakelijk verband.
Het simpele antwoord 'eieren zijn slecht voor je cholesterol' klopt niet. Uit een gerandomiseerde crossover-studie (n=61) blijkt dat het cholesterol in eieren zelf het LDL-cholesterol (het zogeheten 'slechte' cholesterol) niet meetbaar verhoogt. Juist het verzadigd vet in de rest van de voeding bleek de bepalende factor: die was duidelijk gekoppeld aan hogere LDL-waarden1,2. Het eetpatroon met 2 eieren per dag én weinig verzadigd vet resulteerde zelfs in een licht lager LDL dan het controlepatroon.
Er is wel een kanttekening bij die uitkomst. Datzelfde eierdieet verschoof de samenstelling van LDL-deeltjes in een mogelijk ongunstige richting: er waren meer kleine, dichte LDL-deeltjes, die als meer schadelijk voor de bloedvaten worden beschouwd dan grote LDL-deeltjes. Of dit in de praktijk klinisch relevant is, is nog onbekend1.
Mensen reageren bovendien heel verschillend op cholesterol in de voeding. Ongeveer twee op de drie mensen zijn zogenoemde 'hypo-responders': hun bloedcholesterol stijgt nauwelijks als ze meer cholesterol eten. Ongeveer een op de drie is 'hyper-responder' en ziet wel een stijging van LDL, maar ook van HDL (het 'goede' cholesterol), waardoor de verhouding tussen de twee vaak gelijk blijft3,2.
Grote observationele studies en een meta-analyse van meer dan 3,6 miljoen deelnemers vonden wél een bescheiden verband: elk extra ei per dag was geassocieerd met een vier procent hogere kans op hart- en vaatziekten (RR 1,04, 95%-BI 1,00-1,08) en elke extra 300 mg voedingscholesterol per dag met achttien procent hogere sterfte4,5. Dit zijn echter observationele verbanden, geen bewijs van directe oorzakelijkheid. Verstorende factoren, zoals de kwaliteit van het totale eetpatroon, kunnen deze uitkomsten sterk beïnvloeden. Opvallend: in Aziatische cohorten werd géén verhoogd risico gevonden, alleen in Amerikaanse en gedeeltelijk in Europese5.
Voor bepaalde groepen is voorzichtigheid op zijn plaats. Er zijn aanwijzingen dat mensen met diabetes mogelijk gevoeliger zijn voor de effecten van eieren op het cardiovasculair risico, maar het bewijs daarvoor is nog onvoldoende voor harde aanbevelingen2. De Amerikaanse Hartstichting adviseert te focussen op het totale eetpatroon in plaats van op afzonderlijke voedingsstoffen zoals cholesterol; gezonde patronen zoals het mediterrane dieet of het DASH-dieet zijn van nature relatief laag in cholesterol6. Tot slot bevatten eieren hoogwaardig eiwit dat gunstig kan zijn voor spierbehoud, vooral bij ouderen, en voor het verzadigingsgevoel7.
De cholesterolclaims zijn gebaseerd op één gerandomiseerde crossover-studie (n=61) en zijn daarmee beperkt van omvang. De cardiovasculaire risicoclaims komen uit grote observationele cohorten en een meta-analyse met meer dan 3,6 miljoen deelnemers, maar kennen grote heterogeniteit (I²=80%) en confounding door eetpatroon. Geen van de gebruikte bronnen betreft een umbrella-review.