Een atlas van bloedvaten toont hoe aders verouderen bij mensen
Veroudering is niet gelijkmatig verdeeld over het lichaam. Zelfs in de bloedvaten, een weefsel dat iedereen heeft, verloopt het proces per celtype anders. Een nieuwe studie brengt dat voor het eerst uitgebreid in kaart.
Onderzoekers analyseerden het genactiviteitspatroon van duizenden individuele cellen uit menselijke bloedvaten bij mensen van verschillende leeftijden. Ze bouwden zo een gedetailleerde atlas van bloedvatveroudering. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Nature Aging, identificeerde een aantal opvallende veranderingen: met het ouder worden neemt de aanmaak van nieuwe bloedvaten (angiogenese) af, verandert hoe cellen mechanische krachten waarnemen en verwerken, en verschijnt een specifiek patroon van genactiviteit dat samenhangt met celsenescence (het overgaan van cellen in een verouderde, niet-delende toestand).
Waarom bloedvatveroudering ertoe doet
Bloedvaten zijn meer dan buizen die bloed vervoeren. Ze reguleren de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen naar elk orgaan. Als bloedvaten verouderen, raken weefsels minder goed van bloed voorzien. Dat draagt bij aan hart- en vaatziekten, maar ook aan veroudering van organen als het brein en de nieren.
De atlas toont dat een bewaard patroon van genactiviteit samenhangt met celsenescence in bloedvatwand-cellen (endotheelcellen). Dat patroon is zelfs herkenbaar in bloedvaten van andere zoogdieren, wat suggereert dat het om een fundamenteel verouderingsmechanisme gaat.
Wat deze atlas mogelijk maakt
Een gedetailleerde kaart van bloedvatveroudering is nuttig voor meerdere doeleinden. Onderzoekers kunnen er specifieke celtypen mee identificeren die het meest kwetsbaar zijn voor veroudering. Dat kan aanknopingspunten bieden voor nieuwe behandelingen gericht op het vertragen van vaatveroudering.
De bevindingen zijn gebaseerd op menselijk weefsel, wat een sterkte is ten opzichte van veel onderzoek bij dieren. Maar of de gevonden veranderingen veroudering veroorzaken of er een gevolg van zijn, is hiermee nog niet vast te stellen.
Zoektermen om verder te lezen: endotheelcel transcriptoom veroudering, angiogenese achteruitgang menselijke bloedvaten, vasculaire celsenescence single-cell analyse