Werkt shilajit echt als supplement?
Shilajit heeft voor specifieke doelen, zoals testosteron bij mannen van 45 tot 55 jaar en botgenezing, positieve resultaten laten zien, maar het werkt niet voor iedereen en niet voor alles. Gebruik het niet tijdens de zwangerschap.
Shilajit heeft de sterkste onderbouwing op het gebied van testosteron bij oudere mannen. In een dubbelblinde placebogecontroleerde studie bij gezonde mannen van 45 tot 55 jaar steeg het totaal testosteron, vrij testosteron en het bijnierhormoon DHEAS significant na 250 mg tweemaal daags gedurende 90 dagen. De gonadotrope hormonen bleven stabiel, wat suggereert dat de werking niet via de hersenen loopt. Een overzicht van 52 studies naar 27 testosteron-boosters nuanceert dit beeld: de meeste supplementen falen. Gezuiverd shilajit-extract wordt daarin omschreven als 'mogelijk effectief', maar dan specifiek voor mannen met een laat optredend tekort aan testosteron, niet voor gezonde jonge mannen.
Op het gebied van herstel en bindweefsel zijn er twee bevindingen. Bij 160 mensen met een scheenbeenbreuk genas het bot gemiddeld in 129 dagen met shilajit versus 153 dagen met placebo, een statistisch significant verschil. In een studie bij recreatief getrainde jonge mannen verhoogde shilajit (500 of 1000 mg per dag gedurende 8 weken) een bloedmarker die de aanmaak van type 1 collageen aangeeft. Of dat ook daadwerkelijk sterkere botten of pezen oplevert, is nog niet aangetoond.
Voor energie, vermoeidheid en aanmaak van zaadcellen zijn er aanwijzingen uit dier- en kleinere mensenstudies, maar de onderbouwing is nog te dun voor harde uitspraken. Laboratoriumonderzoek laat antivirale activiteit zien tegen een aantal virussen, maar of dat bij mensen iets doet, is niet onderzocht.
Over veiligheid is er goed nieuws voor gezonde volwassenen: geen ernstige bijwerkingen zijn aangetoond bij normaal gebruik. Er is echter één gerapporteerd geval van een 37-jarige zwangere vrouw die ernstige hoge bloeddruk en een laag kaliumgehalte ontwikkelde na gebruik van shilajit. Ze herstelde na stoppen. Gebruik tijdens de zwangerschap lijkt daarmee risicovol; bespreek het dan zeker met je arts.
Het testosteroneffect rust op één dubbelblinde placebogecontroleerde studie en een overzicht van 52 studies naar testosteron-boosters. De botgenezing is onderzocht bij 160 mensen in een dubbelblinde placebogecontroleerde studie. De collageen-bevinding en de combinatiestudie voor het metabool syndroom zijn ook gecontroleerd maar kleiner van opzet. De claims over energie en vruchtbaarheid komen uit één overzichtsartikel dat dier- en mensenstudies samenvat, zonder verdere specificatie van de afzonderlijke studies. Het veiligheidsprobleem in de zwangerschap is gebaseerd op één enkel geval, wat de zekerheid beperkt maar het signaal wel serieus maakt.
Is spermidine uit voeding net zo goed als een supplement?
Er is geen bewijs dat een spermidinesupplement hetzelfde doet als spermidine uit voeding; het lichaam neutraliseert supplementen mogelijk en de effectieve dosis bij mensen is onbekend. Wil je meer spermidine binnenkrijgen, kies dan voor spermidinerijke voedingsmiddelen.
Werkt ashwagandha echt tegen stress?
Ashwagandha verlaagt aantoonbaar het stresshormoon cortisol, maar of je je er ook daadwerkelijk minder gestrest door voelt is niet overtuigend bewezen in onafhankelijk onderzoek. Bij kortdurend gebruik tot zo'n 12 weken lijkt het veilig, maar over langdurig gebruik is te weinig bekend om zeker te zijn.
Is het slim of juist gevaarlijk om een stapel supplementen tegelijk te slikken?
Of een supplementenstapel slim of gevaarlijk is, hangt af van welke middelen je combineert en of je ook medicijnen gebruikt. Vertel altijd je arts of apotheker wat je slikt, en wees extra voorzichtig met Sint-Janskruid en goudszegel.
Is colostrum (biest) een zinvol supplement?
Colostrum heeft vooralsnog de beste aanwijzingen als hulp tegen luchtweginfecties bij sporters; voor de meeste andere claims is het bewijs te dun of tegenstrijdig om iets te adviseren.
Werken functionele paddenstoelen zoals reishi en cordyceps echt?
Medicinale paddenstoelen zoals reishi laten in het lab veelbelovende effecten zien, maar overtuigend bewijs bij mensen ontbreekt nog. Let bovendien op de soort: cordyceps van de soort Cordyceps militaris (de vorm die meestal in supplementen zit) is in de EU niet toegelaten en mag niet verkocht worden — de NVWA haalde die producten in 2025 uit de handel. Bij medicijngebruik altijd eerst je arts raadplegen.
Welke supplementen zijn zinvol na je veertigste?
Enkele supplementen hebben na je veertigste een redelijk stevige onderbouwing: calcium plus vitamine D voor botbescherming, B-vitaminen en een dagelijkse multivitamine voor cognitief onderhoud, en voldoende eiwit voor spierbehoud. Collageen is zinvol voor de huid.