Werkt plasma-uitwisseling (plasmaferese) tegen veroudering?
Er zijn eerste, voorzichtig positieve aanwijzingen uit één kleine studie, maar die is te klein en te beïnvloed door commerciële belangen om nu al conclusies aan te verbinden. Wacht op grotere, onafhankelijke studies voordat je deze behandeling overweegt.
Bloedplasma bevat stoffen die veroudering lijken te bevorderen én stoffen die juist beschermen. Dierexperimenten met bloeduitwisseling laten zien dat dit het hersenen, bloedvaten en afweersysteem kan beïnvloeden. Een grote studie bij meer dan 4.000 mensen vond 38 eiwitten in het bloed die het risico op dementie voorspellen; 16 daarvan deden dat al bijna twintig jaar eerder. Dat maakt de biologische gedachte achter plasma-uitwisseling begrijpelijk, maar het bewijst nog niet dat het verwijderen van die stoffen ook daadwerkelijk werkt.
De enige gerandomiseerde studie bij mensen was erg klein: 42 gezonde 50-plussers. Deelnemers die tweewekelijks plasma-uitwisseling kregen, gecombineerd met een infuus van antistoffen, scoorden beter op vijftien verschillende metingen van biologische leeftijd dan de placebogroep. Dat klinkt veelbelovend, maar zo'n kleine studie levert voorlopige aanwijzingen, geen bewijs. Bovendien zijn meerdere hoofdauteurs mede-oprichter van een commercieel bedrijf dat belang heeft bij deze behandeling. Dat maakt onafhankelijke herhaling extra noodzakelijk.
Over veiligheid: in diezelfde kleine studie moesten twee deelnemers stoppen door bijwerkingen, waarvan één te wijten was aan het antistoffen-infuus. Er werden geen ernstige veiligheidsproblemen gemeld, maar bij zo weinig deelnemers kun je zeldzame bijwerkingen niet betrouwbaar uitsluiten. Plasma-uitwisseling is bovendien een invasieve medische ingreep die normaal gesproken wordt ingezet bij ernstige ziekten.
In een studie bij 378 patiënten met leverfalen hielp plasma-uitwisseling bij de 120 die het kregen de bloeddruk stabiliseren, maar zij overleefden niet vaker dan wie alleen de gewone behandeling kreeg. Bij een ernstige bloedaandoening bleek de ingreep zelfs vervangbaar door medicijnen alleen. Dat laat zien dat positieve effecten op bloedwaarden of biomarkers niet vanzelf leiden tot echte gezondheidswinst, ook niet bij ziekten waarvoor TPE al langer wordt gebruikt.
Eén kleine RCT (n=42) bij gezonde ouderen met commercieel belang bij de auteurs; één reviewstudie over dierexperimenten; één grote proteoomstudie (n=4.110) over plasma-eiwitten en dementierisico; twee klinische studies bij acute leverfaling en een bloedaandoening (niet over veroudering). Diermodelstudie niet relevant voor klinische effectiviteit.
Hoe werkt veroudering en hoe rem je dat?
Veroudering is biologisch goed beschreven, maar bewezen middelen om het echt te remmen zijn er bij mensen nog niet. Richt je voorlopig op wat werkt: voldoende bewegen, eiwitrijke voeding en overeten vermijden.
Verouderen sommige mensen vooral via hun hart en anderen via hun stofwisseling?
Ja, mensen verouderen via verschillende orgaanroutes. De wetenschap om dat per persoon precies in kaart te brengen is veelbelovend, maar staat nog vroeg.
Veroudert je lichaam sneller na een lange periode van stress?
Langdurige stress hangt samen met tekenen van snellere cellulaire veroudering, maar of dat ook echt zo werkt en bij iedereen opgaat is nog niet bewezen. Wil je de biologische gevolgen van stress beperken, dan loont het om te letten op hoe je stressvolle situaties persoonlijk ervaart en verwerkt.
Klopt het dat vrouwen biologisch langzamer verouderen dan mannen?
Meerdere studies bevestigen dat vrouwen biologisch jonger zijn dan mannen van dezelfde leeftijd, maar vrouwen brengen hun extra jaren ook vaker door met meer gezondheidsproblemen. Het verschil is dus reëel, maar complexer dan de simpele conclusie 'vrouwen verouderen langzamer'.
Kan een epigenetische leeftijdstest je echt vertellen hoe oud je lichaam is?
Een epigenetische leeftijdstest geeft een serieuze indicatie van biologische veroudering, maar is nog geen definitief oordeel over je gezondheid. Gebruik de uitkomst als startpunt voor een gesprek met je arts, niet als vaststaand vonnis.
Kun je je biologische leeftijd echt verlagen, en blijkt dat uit onderzoek?
Er zijn veelbelovende aanwijzingen dat je biologische leeftijd meetbaar en misschien stuurbaar is, maar klinisch bewijs dat je die leeftijd echt en blijvend kunt verlagen ontbreekt nog. Wacht op grotere studies voordat je hier grote beslissingen op baseert.