Werkt plasma-uitwisseling (plasmaferese) tegen veroudering?
Er zijn eerste, voorzichtig positieve aanwijzingen uit één kleine studie, maar die is te klein en te beïnvloed door commerciële belangen om nu al conclusies aan te verbinden. Wacht op grotere, onafhankelijke studies voordat je deze behandeling overweegt.
Bloedplasma bevat stoffen die veroudering lijken te bevorderen én stoffen die juist beschermen. Dierexperimenten met bloeduitwisseling laten zien dat dit het hersenen, bloedvaten en afweersysteem kan beïnvloeden. Een grote studie bij meer dan 4.000 mensen vond 38 eiwitten in het bloed die het risico op dementie voorspellen, soms al twintig jaar eerder. Dat maakt de biologische gedachte achter plasma-uitwisseling begrijpelijk, maar het bewijst nog niet dat het verwijderen van die stoffen ook daadwerkelijk werkt.
De enige gerandomiseerde studie bij mensen was erg klein: 42 gezonde 50-plussers. Deelnemers die tweewekelijks plasma-uitwisseling kregen, gecombineerd met een infuus van antistoffen, scoorden beter op vijftien verschillende metingen van biologische leeftijd dan de placebogroep. Dat klinkt veelbelovend, maar zo'n kleine studie levert voorlopige aanwijzingen, geen bewijs. Bovendien zijn meerdere hoofdauteurs mede-oprichter van een commercieel bedrijf dat belang heeft bij deze behandeling. Dat maakt onafhankelijke herhaling extra noodzakelijk.
Over veiligheid: in diezelfde kleine studie moesten twee deelnemers stoppen door bijwerkingen, waarvan één te wijten was aan het antistoffen-infuus. Er werden geen ernstige veiligheidsproblemen gemeld, maar bij zo weinig deelnemers kun je zeldzame bijwerkingen niet betrouwbaar uitsluiten. Plasma-uitwisseling is bovendien een invasieve medische ingreep die normaal gesproken wordt ingezet bij ernstige ziekten.
Bij leverfalen hielp plasma-uitwisseling de bloeddruk stabiliseren, maar verbeterde het de overleving niet in een groep van 378 patiënten. Bij een ernstige bloedaandoening bleek de ingreep zelfs vervangbaar door medicijnen alleen. Dat laat zien dat positieve effecten op bloedwaarden of biomarkers niet vanzelf leiden tot echte gezondheidswinst, ook niet bij ziekten waarvoor TPE al langer wordt gebruikt.
Eén kleine RCT (n=42) bij gezonde ouderen met commercieel belang bij de auteurs; één reviewstudie over dierexperimenten; één grote proteoomstudie (n=4.110) over plasma-eiwitten en dementierisico; twee klinische studies bij acute leverfaling en een bloedaandoening (niet over veroudering). Diermodelstudie niet relevant voor klinische effectiviteit.