Spraak verraadt hoe snel het brein veroudert

Verouderingsklokken zijn meetinstrumenten die op basis van biologische data schatten hoe oud iemand biologisch is, los van zijn of haar kalenderleeftijd. De meest bekende gebruiken DNA-patronen. Maar DNA-tests zijn duur en schaalbaar zijn ze moeilijk. Spraakanalyse is dat niet: een opname volstaat.

Onderzoekers analyseerden spraakopnames van bijna 3.000 mensen uit vijf Latijns-Amerikaanse landen. De groep omvatte gezonde deelnemers, mensen met milde cognitieve achteruitgang en mensen met verschillende vormen van dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie. De studie verscheen in Science Advances.

Spraakleeftijd wijkt af van kalenderleeftijd

Op basis van akoestische kenmerken, zoals toonhoogte, spreeksnelheid en pauzepatronen, en taalkundige kenmerken, zoals woordkeuze en zinsstructuur, berekenden de onderzoekers een zogenoemde spraakleeftijdkloof (speech age gap, SAG). Een positieve waarde betekent dat iemands spraak ouder klinkt dan verwacht op basis van leeftijd. Die afwijking was groter naarmate de cognitieve aandoening ernstiger was.

De spraakleeftijdkloof bleek ook samen te hangen met biomarkers zoals gefosforyleerd tau, een eiwit dat in verband staat met Alzheimer. Bovendien correleerde de maat met resultaten van DNA-verouderingsklokken, wat suggereert dat de spraakklok iets biologisch reëels meet.

Laagdrempelig en breed inzetbaar

Wat dit onderzoek onderscheidt, is de toegankelijkheid. Een microfoon en software zijn genoeg. Dat maakt de methode potentieel bruikbaar in landen of regio’s waar uitgebreide medische diagnostiek moeilijk te organiseren is. De groep onderzochte ook cultureel diverse populaties, wat de generaliseerbaarheid vergroot.

Toch zijn er beperkingen. De klok is cross-sectioneel: hij meet op één moment, niet in de tijd. Of hij gevoelig genoeg is om therapie-effecten te detecteren, is nog onbekend. Dat is een kernprobleem voor alle verouderingsklokken. Maar als goedkoop, schaalbaar instrument voor onderzoek in ondervertegenwoordigde populaties biedt deze aanpak reële meerwaarde.

Lees het originele artikel