Klopt het dat vrouwen biologisch langzamer verouderen dan mannen?
Vrouwen leven gemiddeld langer en hebben een iets lagere biologische leeftijd, maar dat voordeel is niet op alle fronten zichtbaar: het Alzheimersrisico en broosheid op hoge leeftijd zijn bij vrouwen juist groter. Of je als vrouw "langzamer veroudert" hangt dus sterk af van welk aspect van veroudering je bekijkt.
Moleculaire biomarkers laten zien dat vrouwen gemiddeld een lagere biologische leeftijd hebben dan mannen, en vrouwen leven ook langer. Maar hier zit een belangrijke paradox in: aan het einde van hun leven zijn vrouwen juist brozer en presteren ze slechter op fysieke tests dan mannen van vergelijkbare leeftijd. Biologisch langer leven betekent dus niet automatisch dat je die extra jaren in goede conditie doorbrengt.
Op het gebied van hersengezondheid verouderen vrouwen in één opzicht juist ongunstiger: ze hebben een aantoonbaar hoger risico op de ziekte van Alzheimer. Hoe geslachtshormonen, chromosomen en ontstekingsprocessen daarin samenwerken, wordt nog onderzocht. Of vrouwen cognitief beter of slechter omgaan met hersenpathologie dan mannen, verschilt per leeftijdsfase en ziektestadium en is vooralsnog niet eenduidig.
Bij spieren en botten is het beeld ook gemengd. Mannen hebben meer spiermassa, maar beide seksen verliezen die met het ouder worden; de snelheid en de onderliggende mechanismen verschillen. Bij botten zijn er al vroeg in het leven sekseverschillen zichtbaar in de stevigheid van de buitenste botlaag, wat mede het verschillende fractuurrisico bij mannen en vrouwen kan verklaren. Meer langlopend onderzoek is nodig om dit precies te begrijpen.
Zelfs de manier waarop overgewicht het verouderingsproces versnelt, werkt bij mannen en vrouwen anders. Bij mannen loopt de weg naar hart- en vaatziekten vaker via versneld biologisch verouderen door lichaamsgewicht; bij vrouwen speelt dat versnelde verouderen juist een grotere rol bij de link tussen buikvet en stofwisselingsproblemen. Tot slot zijn er aanwijzingen dat afzonderlijke organen in verschillende tempos verouderen en dat er daarin sekseverschillen bestaan, maar dit soort orgaanspecifieke klokken is nog lang niet ver genoeg ontwikkeld voor praktische toepassing.
Alle claims zijn gebaseerd op associatief of observationeel onderzoek; oorzakelijke verbanden zijn niet bewezen. De biologische leeftijdsbepaling via moleculaire biomarkers is een actief onderzoeksveld met nog geen gestandaardiseerde methoden.