Welke vorm vitamine B12 kun je het best nemen?
Voor de meeste mensen met een intacte darmopname maakt de vorm vitamine B12 (cyano- of hydroxocobalamine) op de lange termijn weinig verschil; dosis en spreiding zijn belangrijker. Heb je een opnamestoornis, bespreek dan met je arts of injecties nodig zijn.
De biologische beschikbaarheid van oraal vitamine B12 is sterk dosisafhankelijk. Bij een lage dosis van circa 2 microgram (vergelijkbaar met je dagelijkse behoefte) neemt je lichaam gemiddeld 46% op. Bij een hoge enkelvoudige dosis van circa 18 microgram daalt dat naar slechts 8%. Als je darmen normaal werken, zijn kleinere, gespreide doses dus efficiënter dan één grote portie per dag.
Welke chemische vorm je kiest, maakt op de lange termijn waarschijnlijk minder uit dan de dosis en toedieningsroute. Celstudies laten zien dat hydroxocobalamine twee keer zo snel wordt opgenomen als cyanocobalamine, en intracellulaire activering verloopt zelfs zes keer sneller. Maar hetzelfde kinetische model voorspelt dat beide vormen op langere termijn vergelijkbare hoeveelheden van de werkzame varianten in de cel opleveren, elk ongeveer 40% methylcobalamine en 40% adenosylcobalamine. Dit zijn uitkomsten uit cellen in het laboratorium, niet uit mensonderzoek, dus trek er geen harde conclusies uit.
Ouderen reageren opvallend slecht op dagelijkse orale doses onder de 500 microgram, zelfs als er geen klassieke opnamestoornis is. De soms aanbevolen hoeveelheden van 1 tot 10 microgram via verrijkt voedsel zijn voor deze groep waarschijnlijk te weinig. Bij ouderen of bij mensen die bepaalde maagzuurremmers gebruiken, verdient een hogere orale dosis dan de overweging.
Is er sprake van een opnamestoornis, bijvoorbeeld doordat het lichaam geen intrinsieke factor meer aanmaakt na een maagoperatie, dan is de situatie anders. Intramusculaire injecties met hydroxocobalamine zijn dan de aanbevolen route: een standaarddosis van 1000 microgram elke twee maanden, al heeft tot de helft van de patiënten vaker een injectie nodig. Dosering aanpassen op basis van klachten is daarbij het uitgangspunt, niet op basis van bloedwaarden alleen. Opmerkelijk is dat hoge orale doses mecobalamine van 1500 microgram per dag bij patiënten zonder maag vergelijkbare resultaten lieten zien als injecties. Dit suggereert dat passieve absorptie, dus zonder intrinsieke factor, op gang komt bij zeer hoge doses. Of dat breed toepasbaar is, is nog onvoldoende onderzocht.
Rook je? Dan is extra oplettendheid op zijn plaats. Stoffen in sigarettenrook zetten vitamine B12 om naar inactieve vormen. Bij mannelijke rokers bleek de actieve fractie in het bloed significant lager dan bij niet-rokers, terwijl de totale B12-meting nagenoeg gelijk was. Een normale uitslag bij een standaard bloedtest sluit een functioneel tekort bij rokers dus niet volledig uit.
De celstudies over opnamesnelheid zijn laboratoriumonderzoek (HeLa-cellen), geen humaan klinisch onderzoek. De conclusies over dosering en injecties bij malabsorptie zijn gebaseerd op reviews en één klinische trial. De bewijssterkte varieert per deelvraag: moderate voor dosering en injectie bij malabsorptie, limited voor de vergelijking van B12-vormen op celniveau.