Welke DNA-klok is het best: GrimAge, DunedinPACE of PhenoAge?
GrimAge2 heeft de beste onderbouwing voor het voorspellen van sterfte en gezonde levensjaren. Als je wilt weten welke klok je het meest vertelt over je biologische veroudering, is GrimAge2 op dit moment de sterkste kandidaat, maar geen van de klokken is al klaar voor gebruik als persoonlijke gezondheidsmeter.
GrimAge2 scoort het hoogst van alle onderzochte biologische klokken als het gaat om het voorspellen van sterfte en hoelang iemand in goede gezondheid leeft. In een vergelijking van 39 verouderingsbiomarkers bij meer dan 20.000 mensen had GrimAge2 een hazard ratio van 2,57 voor sterfte en 2,00 voor een langere gezonde levensduur. Dat zijn de sterkste cijfers van alle 39 biomarkers die werden vergeleken.
GrimAge is ook de enige klok die, over meerdere studies met samen ruim 28.000 deelnemers, zowel op één moment als in de loop van de tijd significant samenhangt met lichamelijke kwetsbaarheid. PhenoAge en DunedinPACE lieten die langetermijn-samenhang niet zien. DunedinPACE had bovendien veel variatie tussen de studies onderling, wat de betrouwbaarheid begrenst.
In een grote studie met bijna 19.000 deelnemers bleken klokken van de tweede en derde generatie (GrimAge, DunedinPACE, PhenoAge) alledrie duidelijk beter te zijn dan oudere klokken bij het voorspellen van 174 ziekten en sterfte over tien jaar. Voor 27 specifieke ziekten, waaronder longkanker en diabetes, was de voorspellende waarde zelfs sterker dan voor sterfte in het algemeen.
Goed om te weten: hoe precies een klok de kalenderleeftijd voorspelt, zegt nauwelijks iets over hoe goed hij ziekte of sterfte voorspelt. Die twee dingen hangen vrijwel niet samen. Kortom: een hoge score op chronologische nauwkeurigheid, zoals bij de oudere Horvath-klok, is geen voordeel in de klinische praktijk.
Er zijn ook beperkingen. De onderzochte groepen bestaan grotendeels uit mensen van Europese afkomst. In een kleine studie bij oudere Zwarte Zuid-Afrikaanse mannen deed GrimAge het beter dan PhenoAge, maar dat hangt mede samen met rookgerelateerde schade die GrimAge specifiek meet. Klokken zijn nog niet gevalideerd voor alle bevolkingsgroepen. Bovendien gaat het bij alle vergelijkingen om verbanden, geen aangetoonde oorzaken: een hogere biologische leeftijd op de klok hoeft niet te betekenen dat je daadwerkelijk sneller achteruitgaat. Hoe beïnvloedbaar de klokken zijn via leefstijl of medicijnen zoals metformine is voorlopig aannemelijk maar nog niet hard bewezen.
Dit antwoord steunt op meerdere grote onderzoeken, waaronder een systematische review van 24 studies met samen ruim 28.000 deelnemers en een vergelijkingsstudie met bijna 19.000 mensen. Voor de vergelijking van 39 biomarkers werden meer dan 20.000 mensen gevolgd. De bevindingen over GrimAge zijn daarmee redelijk stevig. Voor populaties buiten Europa is het bewijs dun: slechts een kleine studie met 120 deelnemers. De onderzoekers benadrukken dat de klokken verbanden meten, geen oorzaken, en dat klinische trials om te testen of je ze kunt verbeteren met leefstijl of medicijnen nog nauwelijks beschikbaar zijn.
Wat is het DunedinPACE en wat zegt het over veroudering?
DunedinPACE meet hoe snel je biologisch veroudert en hangt samen met ziekte en vroegtijdige sterfte, maar de test is nog geen klinisch hulpmiddel: gestandaardiseerde criteria ontbreken en routinegebruik is nog niet gerechtvaardigd.
Kun je met epigenetische herprogrammering verjongen?
Epigenetische herprogrammering verjongt cellen en weefsels in dier- en labonderzoek consistent en overtuigend, maar er zijn nog geen klinische proeven bij mensen. Volg het veld met interesse, maar verwacht voorlopig geen praktische toepassing.
Werkt plasma-uitwisseling (plasmaferese) tegen veroudering?
Er zijn eerste, voorzichtig positieve aanwijzingen uit één kleine studie, maar die is te klein en te beïnvloed door commerciële belangen om nu al conclusies aan te verbinden. Wacht op grotere, onafhankelijke studies voordat je deze behandeling overweegt.
Kan semaglutide (het werkzame bestanddeel in Ozempic) ook het verouderingsproces vertragen?
Er zijn eerste positieve aanwijzingen dat semaglutide biologische verouderingsprocessen kan remmen, maar het klinische bewijs komt uit één kleine studie bij hiv-patiënten. Zolang er geen studies bij gezonde ouderen zijn afgerond, is het te vroeg om semaglutide voor dit doel te gebruiken buiten de bestaande indicaties.
Zijn commerciële biologische-leeftijdtests op basis van DNA-methylatie hun geld waard?
De onderliggende technologie heeft wetenschappelijke waarde, maar commerciële tests zijn nog niet onafhankelijk gevalideerd en de methodologische kwaliteit van veel modellen is onvoldoende om je gezondheidsbesluiten op te baseren.