longevitywatch

Wat is het DunedinPACE en wat zegt het over veroudering?

DunedinPACE meet hoe snel je biologisch veroudert en hangt samen met ziekte en vroegtijdige sterfte, maar de test is nog geen klinisch hulpmiddel: gestandaardiseerde criteria ontbreken en routinegebruik is nog niet gerechtvaardigd.

DunedinPACE is een bloedtest die aan de hand van chemische markeringen op je DNA meet hoe snel je biologisch veroudert. Twee mensen van vijftig kunnen er hetzelfde uitzien op hun paspoort, maar heel anders scoren op deze meting: de een veroudert biologisch alsof hij of zij 35 jaar per jaar 'slijt', de ander meer dan 1,5 keer zo snel. De test is betrouwbaar bij herhaalde afnames en voegt voorspellende waarde toe bovenop andere al bekende biologische-leeftijdmetingen.

Wie een hoog DunedinPACE scoort, heeft een groter risico op chronische ziekten, meer kans op invaliditeit en een kortere levensverwachting. De voorloper van deze test liet al zien dat sneller verouderenden ook slechter presteerden op balans, loopsnelheid, kracht en geheugen. Getrainde beoordelaars schatten hen ook ouder in dan hun kalenderleeftijd. DunedinPACE is eveneens in verband gebracht met obesitas, hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en hersenziekten, al zijn dit associaties, geen bewezen oorzakelijke verbanden.

Het verouderingstempo dat DunedinPACE meet, wordt deels bepaald door ervaringen vroeg in het leven. Mensen die als ongeboren kind de Nederlandse Hongerwinter van 1944-1945 overleefden, hadden zestig jaar later een sneller tempo dan leeftijdsgenoten die die periode niet in de baarmoeder meemaakten. Het effect was sterker bij vrouwen. Ook jeugdtegenspoed hangt samen met een hoger tempo op jonge volwassen leeftijd. Dit zijn associaties; hoe sterk vroege omstandigheden het later tempo echt sturen is nog niet volledig opgehelderd.

Er zijn eerste aanwijzingen dat het tempo ook te vertragen valt. In een gerandomiseerde studie naar calorierestrictie bij gezonde volwassenen daalde het gemeten verouderingstempo bij mensen die minder aten. Dit resultaat is voorlopig en de studie is niet groot genoeg voor harde conclusies, maar het laat zien dat DunedinPACE ook als meetlat kan dienen bij interventie-onderzoek.

Een belangrijk voorbehoud: het vakgebied ontbeert tot nu toe gestandaardiseerde criteria voor wat een verouderingsbiomarker precies moet meten en hoe die gevalideerd moet worden. Dat maakt het lastig om DunedinPACE al als klinisch routinemiddel in te zetten. De meting is veelbelovend als onderzoeksinstrument, maar de stap naar de spreekkamer is nog niet gemaakt.

Onderbouwing
6 studies · 1 gerandomiseerde studie

Gebaseerd op twee niet nader geïndexeerde studies (PMID 35029144, 32367804, 38833467), drie reviews (PMID 28544158, 37657418, 37899027) en één gerandomiseerde studie (PMID 37118425). Geen meta-analyses beschikbaar. De associaties zijn consistent over meerdere studies, maar oorzakelijkheid en klinische toepasbaarheid zijn nog onvoldoende vastgesteld.

Laatst gecontroleerd: oktober 2026 · hoe dit beoordeeld is
Gerelateerde antwoorden

Welke DNA-klok is het best: GrimAge, DunedinPACE of PhenoAge?

GrimAge2 heeft de beste onderbouwing voor het voorspellen van sterfte en gezonde levensjaren. Als je wilt weten welke klok je het meest vertelt over je biologische veroudering, is GrimAge2 op dit moment de sterkste kandidaat, maar geen van de klokken is al klaar voor gebruik als persoonlijke gezondheidsmeter.

Redelijk bewijs

Werkt plasma-uitwisseling (plasmaferese) tegen veroudering?

Plasma-uitwisseling gecombineerd met immunoglobulinen liet in onderzoek positieve resultaten zien op biologische veroudering. Of dat ook geldt voor plasma-uitwisseling alleen is een andere vraag.

Voorlopig bewijs

Hoe werkt veroudering en hoe rem je dat?

Veroudering is biologisch goed beschreven, maar bewezen middelen om het echt te remmen zijn er bij mensen nog niet. Richt je voorlopig op wat werkt: voldoende bewegen, eiwitrijke voeding en overeten vermijden.

Redelijk bewijs

Wat zegt je VO2max over hoe snel je veroudert?

Een hogere VO2max hangt sterk samen met minder sterfte en een gunstigere biologische leeftijd, maar is eerder een graadmeter van je leefstijl dan een zelfstandige schakelaar voor lang leven. Lichaamsvet verminderen en meer bewegen, ook rustig, geeft de meeste gezondheidswinst.

Versnelt overgewicht de veroudering?

Overgewicht versnelt de biologische veroudering aantoonbaar, zowel via kortere telomeren als via epigenetische klokken. De beste aanwijzingen zijn al zichtbaar bij jongvolwassenen, en gewichtsverlies lijkt het proces deels terug te kunnen draaien.

Kan meditatie iets doen aan veroudering op celniveau?

Kleine studies laten zien dat meditatie samenhangt met gunstige effecten op telomeerbiologie. Het sterkste bewijs is er als meditatie onderdeel is van een bredere gezonde leefstijl.

Voorlopig bewijs
Gerelateerd onderzoek
15 nov
Dieet en medicijnen lijken biologische leeftijd te verlagen, supplementen niet
12 nov
Anti-fibrose middel hangt samen met lagere biologische leeftijd in bloedeiwitten
01 nov
Bloedtest voorspelt Alzheimer tien jaar voor de klachten
Staat jouw vraag er niet bij?
Stel 'm, dan zoeken wij het voor je uit.
Stel een vraag →
Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

Elke donderdag het belangrijkste longevity-onderzoek in je inbox, toegespitst op wat jij volgt.