Wat is het DunedinPACE en wat zegt het over veroudering?

DunedinPACE is een bloedtest die meetbaar maakt hoe snel iemand biologisch veroudert. De test kijkt naar methylatiepatronen van DNA, kleine chemische markeringen die aangeven hoe actief genen zijn. De score is opgebouwd uit twintig jaar follow-up van negentien verschillende orgaanfuncties bij een grote groep mensen die allemaal in hetzelfde jaar geboren zijn (de Dunedin-geboortecohort in Nieuw-Zeeland). Wie een hogere score haalt, veroudert sneller. Dat gaat samen met meer kans op ziekte, lichamelijke beperkingen en vroegtijdige sterfte.

De test heeft ook een hersenscan-variant, DunedinPACNI genaamd. Die meet het verouderingstempo aan de hand van een MRI-scan in plaats van bloed. Een snellere score op die variant hangt samen met snellere hersenatrofie, cognitieve achteruitgang, een grotere kans op dementie en eerder overlijden. In twee grote studies in de VS en het VK (samen ruim 19.000 deelnemers) voorspelde een vergelijkbare methode ook consistent ziekte en sterfte.

Wat DunedinPACE interessant maakt voor longevi-onderzoek, is dat de score lijkt mee te bewegen met leefstijl en levenservaringen. Mensen die als kind tegenspoed meemaakten, verouderen later sneller. Wie hoger is opgeleid dan de ouders, veroudert trager, en dat verklaarde ruwweg de helft van het verband met lagere sterfte. Het MIND-dieet (gericht op hersenvoeding) was geassocieerd met een langzamere score en een lager risico op dementie en sterfte.

Het meest opzienbarende resultaat komt uit de CALERIE-trial: twee jaar lang 25% minder eten vertraagde het verouderingstempo op DunedinPACE. Het effect was klein, maar het is de eerste gerandomiseerde studie die laat zien dat iets het tempo van biologisch verouderen meetbaar kan beïnvloeden. Andere gangbare epigenetische klokken (zoals PhenoAge en GrimAge) lieten bij diezelfde ingreep geen significante verandering zien. Harde eindpunten zoals minder ziektes of een langere levensduur zijn nog niet gemeten in langetermijnstudies.

Een kleine studie (70 vrouwen) vond ook dat vrouwen met een lagere eierstokreseve sneller verouderde cellen rondom hun eicellen hadden. Die bevinding is voorlopig en vraagt om verdere bevestiging. Al het bestaande bewijs rond DunedinPACE is grotendeels waarnemend van aard: de test meet een patroon, maar of het aanpassen van de score ook daadwerkelijk leidt tot een langer gezond leven moet nog blijken.