Wat weten we over rapamycine als middel tegen veroudering bij mensen?

Rapamycine verlengt de levensduur van muizen robuust, en is het eerste middel dat dit bij een zoogdier in beide geslachten aantoonde. Of dit echte vertraging van veroudering is of grotendeels kankeronderdrukking (de voornaamste doodsoorzaak bij de gebruikte muisstammen), is nog onduidelijk.

Bij mensen zijn de resultaten gemengd en beperkt. Een systematische review van 19 studies zag verbeteringen in verouderingsgerelateerde parameters van het immuunsysteem, het hart-vaatstelsel en de huid. Voor hormonen, spieren en het zenuwstelsel werden geen effecten gevonden. Over de longen, nieren, het spijsverteringsstelsel en de voortplanting ontbreekt bij mensen simpelweg elk onderzoek.

Voor de huid is er één kleine gerandomiseerde studie die laat zien dat plaatselijk aangebrachte rapamycine tekenen van cellulaire veroudering in de huid vermindert en de huidstructuur verbetert. Maar meer dan de helft van de 36 deelnemers haakte af, wat de betrouwbaarheid van die uitkomst flink beperkt.

Veiligheid is een serieus punt. Bij gezonde deelnemers werden geen ernstige bijwerkingen gemeld. Bij mensen met verouderingsgerelateerde ziekten kregen deelnemers vaker infecties en stegen cholesterol- en triglyceridenwaarden. Dat zijn risico's die tellen, zeker bij langdurig gebruik. Selectievere varianten die alleen een specifiek onderdeel van de mTOR-route remmen (mTORC1) zijn in ontwikkeling om die bijwerkingen te verminderen.

Langetermijngegevens bij mensen ontbreken volledig. Recente klinische trials zijn veelbelovend genoeg om verder onderzoek te rechtvaardigen, maar nog niet overtuigend genoeg om rapamycine als anti-verouderingsbehandeling aan te bevelen. Overmatige activiteit van mTOR hangt samen met versnelde veroudering, kanker en neurologische ziekten, wat de theoretische basis voor remming ervan ondersteunt. Maar dat mechanistische argument maakt de klinische onzekerheid bij mensen niet kleiner.