Helpt rapamycine om langer gezond te leven?

Rapamycine remt een eiwit dat 'mTOR' heet, een centrale schakelaar in verouderingsprocessen. In muizenstudies leidde dit tot een flinke levensduurverlenging: vrouwelijke muizen leefden gemiddeld 249 dagen langer, mannelijke muizen 154 dagen. Dat is een van de robuustste anti-verouderingsresultaten ooit gemeten bij zoogdieren.

Bij mensen zijn de signalen voorzichtig positief, maar nog niet definitief. Een systematische review van 19 klinische studies liet verbeteringen zien in meetbare verouderingsparameters van het immuunsysteem, het hart-vaatstelsel en de huid. Een concreet voorbeeld: een verwant middel verbeterde de werking van het griepvaccin bij oudere deelnemers, wat wijst op een jonger reagerend immuunsysteem. Op spierkracht, het zenuwstelsel en hormoonspiegels werd geen effect gevonden.

De veiligheidssituatie is genuanceerd. Bij patiënten met leeftijdsgerelateerde ziekten kwamen meer infecties voor, en bloedvetwaarden (cholesterol, LDL en triglyceriden) stegen. Bij gezonde deelnemers werden geen ernstige bijwerkingen gemeld, maar langetermijndata bij gezonde mensen ontbreken nog grotendeels. Effecten op longen, nieren, spijsvertering en voortplanting zijn bij mensen nauwelijks onderzocht.

Er lopen inmiddels klinische trials die gericht kijken naar leeftijdsgerelateerde ziekten. In muizen is ook aangetoond dat rapamycine via een cellulair opruimmechanisme eierstokveroudering kan vertragen, wat een nieuw biologisch spoor opent, maar bewijs bij mensen ontbreekt daar nog volledig. Grotere en langere trials bij mensen moeten uitwijzen of de belofte uit dieronderzoek echt wordt ingelost.