Wat is VO2max en hoe belangrijk is het voor langer leven?
Een hogere VO2max hangt sterk samen met een langere levensduur. Regelmatig bewegen loont voor iedereen, ook als je nu weinig getraind bent: zelfs bescheiden inspanning verlaagt het risico op vroeg overlijden al merkbaar.
VO2max is de maximale hoeveelheid zuurstof die je lichaam per minuut verbruikt tijdens zware inspanning, uitgedrukt per kilogram lichaamsgewicht. Het is de gouden standaard voor hart- en longconditie: hoe beter hart, longen en spieren samenwerken, hoe hoger de score. In de praktijk wordt het ook uitgedrukt in MET, een simpelere maat voor inspanningsvermogen.
Het verband met een langer leven is een van de sterkste in de gezondheidswetenschappen. Uit een meta-analyse van 33 studies met meer dan 100.000 deelnemers blijkt dat elke stap hogere conditie (1 MET) het sterfterisico gemiddeld met 13% verlaagt. Mensen met een slechte conditie hebben 70% meer kans op vroeg overlijden dan mensen met een goede conditie. Dat is een groter effect dan bij veel andere bekende risicofactoren.
De Kopenhagen Male Study volgde mannen 46 jaar lang. Mannen met een hoge VO2max op middelbare leeftijd leefden gemiddeld 4,9 jaar langer dan mannen met de laagste conditie. Elke eenheid verbetering hing samen met 45 extra levensdagen. Ze stierven ook minder vaak aan kanker, zelfs na correctie voor omgekeerde causaliteit.
Toch nuanceert één studie dit beeld. Een onderzoek met genetische varianten om oorzakelijkheid te testen vond geen bewijs dat VO2max zelf de levensduur verlengt. VO2max is waarschijnlijk een weerspiegeling van onderliggende factoren zoals lichaamsvet, spiermassa en beweeggedrag. Genetisch hoger lichaamsvet verlaagt VO2max aantoonbaar causaal. Lichaamsvet en diabetes bleken in datzelfde onderzoek wél onafhankelijk causaal geassocieerd met een kortere levensduur.
Gelukkig: je hoeft geen topsporter te zijn om te profiteren. Zelfs lichte beweging, afgestemd op wat zwaar aanvoelt voor jou persoonlijk, verlaagt het risico op hart- en vaatziekten en vroeg overlijden merkbaar. Dat bleek uit onderzoek bij vrouwen van gemiddeld 78,5 jaar. Ook als je nu weinig traint, lonen bescheiden inspanningen al.
Gebaseerd op een meta-analyse (33 studies, meer dan 100.000 deelnemers), de Kopenhagen Male Study (46 jaar follow-up), een studie met genetische varianten die geen causaal effect van VO2max op levensduur vond, en een observationele studie bij oudere vrouwen. Alle verbanden zijn observationeel, behalve het genetische bewijs dat juist geen causaal effect aantoont.