Wat is het verschil tussen celdeling en celveroudering?

Celdeling (ook wel mitose of celproliferatie) is het proces waarbij een cel zich splitst in twee nieuwe cellen. Dit is onmisbaar voor groei, herstel van weefsel en het op peil houden van de juiste aantallen cellen in je lichaam. Alle lichaamscellen kunnen dit doen, aangestuurd door een strak gereguleerd programma dat de celcyclus heet.

Celveroudering in de zin van geprogrammeerde celdood heet apoptose. Dit is iets heel anders: een cel wordt dan niet gemaakt maar actief opgeruimd. Apoptose verwijdert beschadigde, gevaarlijke of overbodige cellen op een gecontroleerde manier. Het is dus niet het stilvallen van een cel, maar een bewuste zelfsloopactie.

Celdeling en apoptose zijn twee kanten van dezelfde balans. Dezelfde moleculaire schakelaars die celdeling aansturen, regelen ook apoptose. Gaat die balans scheef, dan ontstaan problemen. Te weinig apoptose in combinatie met te veel deling is een klassiek vertrekpunt voor kanker. Bepaalde chemische stoffen kunnen die balans verstoren door celdeling direct op te drijven, of doordat ze cellen beschadigen waarna het weefsel overmatig gaat delen om het verlies te compenseren.

De omgeving van een cel speelt ook een rol. Labonderzoek met lever- en huidcellen laat zien dat het omringende steigersysteem van eiwitten en vezels rondom cellen meebepaalt hoe snel cellen delen en welke vorm ze aannemen. Cellen zijn dus niet autonoom: hun gedrag hangt sterk af van de context waarin ze zitten.

Voor de volledigheid: 'celveroudering' in alledaags taalgebruik verwijst soms ook naar senescentie, waarbij een cel stopt met delen maar ook niet doodgaat. Die toestand valt buiten de aangeleverde studies en wordt hier niet behandeld.