Verouderde bloedstamcellen steken ontsteking aan

Ons afweersysteem heeft een soort geheugen: na een infectie reageert het sneller op dezelfde ziekteverwekker. Dit heet getrainde immuniteit. Dat klinkt nuttig, maar het onderzoek in Nature Aging laat zien dat dit mechanisme bij veroudering juist schadelijk kan worden. Bloedstamcellen (hematopoietische stamcellen) die blootstaan aan chronische laaggradige prikkels, raken permanent in een opgewekte staat. Ze produceren dan voortdurend ontstekingsbevorderende immuuncellen, ook als er geen infectie is.

SIRT3 als moleculaire rem

De onderzoekers identificeerden een eiwit genaamd SIRT3 als een belangrijke rem op dit proces. SIRT3 bevindt zich in de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel, en houdt de activiteit van bloedstamcellen in balans. Met het ouder worden neemt de hoeveelheid SIRT3 in die cellen af. Daardoor valt de rem weg en kunnen stamcellen overschakelen naar een staat van voortdurende, laaggradige activering. De onderzoekers beschrijven dit als een vorm van maladaptieve getrainde immuniteit: het mechanisme dat eigenlijk beschermt, wordt een bron van schade.

Chronische ontsteking als verouderingsmotor

Chronische laaggradige ontsteking wordt in veel studies gelinkt aan aandoeningen als hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en cognitieve achteruitgang. Dit onderzoek voegt een specifiek mechanisme toe aan dat beeld: verouderde bloedstamcellen die via hun immuungeheugen zelf de ontsteking aanjagen. Of het remmen van SIRT3-verlies bij mensen ook de ontsteking verlaagt, is vooralsnog niet aangetoond. De bevindingen zijn gebaseerd op celstudies en diermodellen. Toch biedt SIRT3 als aanknopingspunt een richting voor toekomstig onderzoek naar ontstekingsremming bij veroudering.

Lees het originele artikel