Wat doen zombiecellen met je veroudering?

Cellen die beschadigd zijn of te oud worden, stoppen normaal met delen. Dat is een beschermmechanisme: zo voorkom je dat foutieve cellen uitgroeien tot kanker. Maar soms sterven ze daarna niet af. Ze blijven zitten als zogenoemde 'zombiecellen' en hopen zich op naarmate je ouder wordt. Dat ophopen is stevig gekoppeld aan weefselverval, minder herstelvermogen en een reeks leeftijdsgerelateerde ziekten.

Het echte probleem zit in wat zombiecellen uitstoten. Ze scheiden voortdurend ontstekingsstoffen, afbraakeiwitten en groeifactoren uit. Dat mengsel kan gezonde buurcellen beschadigen en draagt bij aan de laaggradige chronische ontsteking die vrijwel alle verouderingsziekten gemeen hebben. In de huid leidt dit aantoonbaar tot structuurverlies en rimpels; er zijn aanwijzingen dat die huid-signalen via het bloed ook andere organen kunnen beïnvloeden, maar hoe groot dat effect is, weten onderzoekers nog niet precies.

Belangrijk: zombiecellen zijn niet uitsluitend destructief. Bij wondgenezing en embryonale ontwikkeling zijn ze juist nodig. Ze remmen ook celdeling die tot kanker zou kunnen leiden. De schade ontstaat pas wanneer ze zich te lang ophopen en het lichaam ze niet meer tijdig opruimt.

Het meest tastbare perspectief voor de toekomst zijn senolytica: middelen die zombiecellen gericht doden. Dat onderzoek ziet er hoopvol uit, maar is nog grotendeels in vroege fasen. Klinische effectiviteit en veiligheid bij mensen zijn nog niet breed vastgesteld. Een recente studie in muizen liet zien dat een klein RNA-molecuul uit stamcellen zombiecellen uit hun stilstand kon halen, de levensduur verlengde en de conditie verbeterde, zonder zichtbare bijwerkingen over twee jaar. Vertaling naar mensen is nog ver weg.

Polyfenolen zoals quercetine en resveratrol kunnen in kweekstudies met huidcellen senescence-processen vertragen, maar of je daar als mens wat aan hebt via suppletie is vooralsnog niet aangetoond. Dat is puur laboratoriumonderzoek.