Immuuncellen verouderen door trainingssignaal in het bloed
Bloedstamcellen die oud worden, steken chronische ontsteking aan. Maar hoe raken die stamcellen eigenlijk in die toestand? Een nieuwe correctie op een invloedrijke studie scherpt het antwoord aan.
Bloedcellen worden voortdurend aangemaakt door bloedstamcellen in het beenmerg. Naarmate die stamcellen verouderen, veranderen ze van karakter. Ze gaan meer immuuncellen aanmaken die een chronische laaggradige ontsteking veroorzaken, een proces dat in de wetenschap inflammaging wordt genoemd. Die ontsteking hangt samen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, dementie en andere ouderdomsaandoeningen.
De onderzoekers tonen in een gecorrigeerde versie van hun eerder gepubliceerde artikel in Nature Aging aan dat het verouderingsproces van bloedstamcellen deels wordt aangestuurd door een mechanisme dat ‘getraind immuun geheugen’ (trained immunity) heet. Hierbij worden immuuncellen door eerdere infecties of andere prikkels zo herprogrammeerd dat ze sneller en sterker reageren op nieuwe signalen. Dit is normaal gesproken nuttig, maar bij veroudering kan die herprogrammering blijvend worden en bijdragen aan chronische ontsteking.
Wat maakt dit mechanisme bijzonder?
Trained immunity werkt niet via DNA-mutaties, maar via veranderingen in hoe genen worden aan- of uitgeschakeld, zonder dat de volgorde van het DNA zelf verandert. Zulke veranderingen in genactiviteit (epigenetische veranderingen) kunnen stabiel zijn over lange tijd en worden doorgegeven aan nieuwe bloedcellen. Daarmee verbindt het mechanisme twee bekende verouderingsprocessen: de verandering van bloedstamcellen en het oplopen van chronische ontsteking.
De correctie op het eerdere artikel verduidelijkt details in de data-analyse, maar laat de hoofdconclusies intact: getraind immuungeheugen speelt een causale rol in het verouderen van bloedstamcellen en de bijbehorende ontsteking, althans in het muismodel dat werd gebruikt. Of dit direct vertaalt naar mensen, is een volgende stap in het onderzoek.
Kansen voor interventie
Als trained immunity een aansturende factor is in inflammaging, opent dat nieuwe therapeutische wegen. Bestaande middelen die epigenetische veranderingen beïnvloeden worden al onderzocht in andere contexten. Of die aanpak ook de veroudering van bloedstamcellen kan remmen, blijft voorlopig een open vraag, maar het is een vraag die het veld actief bezighoudt.
Wil je zelf verder onderzoeken? Gebruik dan de volgende zoektermen in Google Scholar of PubMed:
- trained immunity hematopoietische stamcelveroudering
- inflammaging epigenetische herprogrammering
- bloedstamcellen chronische ontsteking veroudering