longevitywatch

Wat is het verband tussen schildklier en afweer?

Schildklier en afweer zijn nauw met elkaar verbonden: bij Hashimoto valt het immuunsysteem de eigen schildklier aan, en selenium kan die immuunactiviteit aantoonbaar verminderen.

Bij de ziekte van Hashimoto, de meest voorkomende oorzaak van een te trage schildklier in westerse landen, valt het eigen afweersysteem de schildklier aan. Zowel bepaalde witte bloedcellen (T-cellen) als antistoffen, met name zogeheten TPO-antistoffen, richten zich op schildklierweefsel. Dat leidt tot geleidelijke littekenvorming en uiteindelijk een schildklier die te weinig hormonen aanmaakt.

Waarom dat gebeurt, is deels erfelijk: meer dan 60 risicogenen zijn gevonden, waaronder genen die de rem op het afweersysteem regelen. Maar genen alleen verklaren het niet. Omgevingsfactoren en kleine chemische veranderingen op het DNA kunnen het afweersysteem mede ontregelen. Het is een samenspel, geen enkelvoudige oorzaak.

Wie één auto-immuunziekte heeft, heeft ook vaker een tweede. Schildklierautoimmuniteit gaat regelmatig samen met auto-immuunziekten van andere klieren, zoals type 1 diabetes of de ziekte van Addison. Hoe dat precies samenhangt is nog niet volledig opgehelderd, maar het verband is goed gedocumenteerd.

COVID-19 kan de schildklier zowel direct als indirect schaden. Het virus kan schildkliercellen infecteren, maar ook een sterke ontstekingsreactie triggeren die de schildklierwerking verstoort. Bij sommige mensen met langdurige klachten na COVID zijn aanhoudende schildklierproblemen beschreven, deels doordat laaggradige ontsteking een bestaand Hashimoto-proces verergert.

Voor mensen met Hashimoto is selenium het best onderbouwde voedingssupplement. Meerdere studies laten zien dat dagelijkse selenium-inname de TPO-antistoffen significant verlaagt, met bijwerkingen vergelijkbaar met een suikerpil. De schildklierhormoonspiegels zelf veranderden daarmee niet aantoonbaar, dus selenium is geen vervanging voor schildklierhormoontabletten maar kan de immuunactiviteit wel dempen. Een glutenvrij dieet wordt bij Hashimoto nogal eens aangeraden, maar drie kleine studies leverden tegenstrijdige uitkomsten op: anti-Tg-antistoffen daalden, TPO-antistoffen stegen juist, en op de hormoonspiegels was geen effect. Wetenschappelijk is er op dit moment geen basis om het aan te raden.

Onderbouwing
8 studies · 3 meta-analyses · ≈ 2.468 deelnemers

Dit antwoord steunt op meerdere systematische overzichten en meta-analyses, waaronder twee over seleniumsuppletie (samen 35 studies en ruim 2300 deelnemers) en één kleine meta-analyse over het glutenvrije dieet (drie studies, 110 deelnemers). De onderzoekers van de glutenvrij-analyse beoordeelden hun eigen bevindingen als ernstig tot extreem onzeker. Het verband tussen COVID-19 en schildklierproblemen is gebaseerd op één systematisch overzicht; de causaliteit is aannemelijk maar nog niet definitief vastgesteld. Het mechanisme van Hashimoto (auto-immuunaanval) is goed gedocumenteerd en breed geaccepteerd als oorzakelijk.

Laatst gecontroleerd: november 2026 · hoe dit beoordeeld is
Gerelateerde antwoorden

Wat is het verband tussen je schildklier en depressieve klachten?

Er is een duidelijk verband tussen schildklierproblemen en depressieve klachten, al is de precieze richting van de invloed nog niet volledig opgehelderd. Heb je aanhoudende somberheidsklachten én twijfel over je schildklierfunctie, bespreek dan met je arts of een meting zinvol is.

Wat doet je schildklier met je stofwisseling en energie?

Je schildklier stuurt je stofwisseling aan via de hormonen T3 en T4: bij te weinig hormoon vertraagt alles, bij te veel draait alles op een hoog pitje. Een bloedtest laat direct zien hoe jouw schildklier het doet.

Wat doet te veel of te weinig jodium met je schildklier?

Zowel te weinig als te veel jodium kan de schildklier ontregelen; zorg dat je dagelijks voldoende binnenkrijgt, maar vermijd grote supplementen zonder medische reden, zeker als je een bestaande schildklieraandoening hebt.

Waarom krijg je na de bevalling schildklierproblemen?

Na de bevalling trekt de rem op het afweersysteem er abrupt af, wat bij vrouwen met een onderliggende aanleg voor schildklierautoimmuniteit een ontsteking kan uitlokken. Klachten zoals extreme vermoeidheid, hartkloppingen of gewichtsschommelingen in het eerste jaar na de bevalling zijn een reden om je schildklier te laten controleren.

Kan je schildklier schade oplopen van te weinig calorieën eten?

Te weinig calorieën eten leidt niet tot structurele schade aan de schildklier zelf. Wat wel gebeurt: je lichaam verlaagt tijdelijk de aanmaak van het actieve schildklierhormoon T3 als energiebesparende reactie.

Nee · Redelijk bewijs

Kan je schildklier normaal zijn bij de test maar toch klachten geven?

Ja, een normale testuitslag sluit schildkliergerelateerde klachten niet uit. Houd je na een normale uitslag toch klachten, bespreek dan met je arts of er meetfouten zijn, of dat een uitgebreidere beoordeling zinvol is.

Gerelateerd onderzoek
18 nov
Mannelijke geslachtshormonen verkorten het leven van muizen na de middelleeftijd
13 nov
Langer oestrogeen hangt samen met minder hersenschade bij vrouwen
08 nov
Hormoontherapie hangt samen met lager sterfterisico, maar minder bij verstoorde bloedsuiker
Staat jouw vraag er niet bij?
Stel 'm, dan zoeken wij het voor je uit.
Stel een vraag →
Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte

Elke donderdag het belangrijkste longevity-onderzoek in je inbox, toegespitst op wat jij volgt.