Verzwakt te weinig slaap je afweer?

Korter of slechter slapen verzwakt aantoonbaar je afweer. Slaap ondersteunt twee takken van het immuunsysteem tegelijk: de aangeboren afweer die direct reageert op indringers, én de gerichte afweer die specifieke ziekteverwekkers onthoudt. Wie structureel te weinig slaapt, ziet beide functies achteruitgaan. Een concreet voorbeeld: slaaptekort kan de bescherming die een vaccinatie biedt, verminderen. Dit is aangetoond in zowel goed gecontroleerde experimenten als in grote bevolkingsstudies.

Bij langdurig slaaptekort raakt het immuunsysteem ook op een andere manier in de war. Signaalstoffen die normaal een tijdelijke ontsteking aansturen, blijven te lang verhoogd. Deze laaggradige, chronische ontstekingstoestand is niet acuut voelbaar, maar wordt gekoppeld aan een groter risico op hart- en vaatziekten, diabetes en neurodegeneratieve aandoeningen. Of dat verband volledig oorzakelijk is, staat nog niet definitief vast; het is grotendeels gebaseerd op epidemiologisch onderzoek.

Er is ook een meer gespecialiseerd mechanisme beschreven waarbij slaaptekort immuuncellen in het beenmerg langdurig activeert. Dit kan op de lange termijn bijdragen aan aderverkalking. Dit idee is biologisch aannemelijk, maar direct bewijs bij mensen is nog schaars.

Voor sporters en mensen die herstellen van een blessure: voldoende slaap lijkt het herstelproces te ondersteunen, onder andere via groeihormoon en lokale ontstekingsregulatie. Dat bewijs is echter nog beperkt en grotendeels indirect. Harde aanbevelingen voor specifieke slaapduur bij blessures zijn er nog niet.